Kısa cevap: 2025, 2026 ve 2027 hesap dönemlerinde enflasyon düzeltmesi yapılmıyor. Şartlar oluşsa bile yapılmıyor — VUK geçici md.37 (7571 sayılı Kanun) düzeltmeyi şartlara bakılmaksızın askıya aldı.
Bu yüzden bu sayfada hesaplayıcı yok. Uygulanmayan bir işlem için hesaplayıcı koymak sizi yapmanız gerekmeyen bir işe hazırlar ve çıkan rakam hiçbir beyannameye girmez. Bunun yerine doğru cevabı veriyoruz: düzeltme nedir, hangi eşiklerde yapılır, neden askıda, kim istisna, askıdayken kayıtlarınızda ne yapmalısınız ve geri döndüğünde neye hazır olmalısınız.
Bu iki seçim bir hesap yapmaz. Yaptığı tek şey, mevzuatın sizin durumunuza verdiği cevabı okunur hâle getirmektir.
| Adım | Kural | Sizin durumunuz |
|---|
Sıralama önemlidir: askı hükmü şart testinden ÖNCE gelir. Endeks artışı ne olursa olsun, askı dönemindeyseniz şart testine hiç sıra gelmez.
Muhasebe kayıtları, satın alma gücü sabitmiş gibi tarihî maliyetle tutulur. Enflasyon yüksek olduğunda bu varsayım bozulur: 2019'da alınan bir makine ile 2025'te alınan stok aynı bilançoda toplanır, ama iki rakam aynı parayı anlatmaz. Elde edilmemiş bir kâr vergilenir, öz sermaye olduğundan küçük görünür.
Enflasyon düzeltmesi, parasal olmayan kıymetleri (stok, sabit kıymet, öz sermaye kalemleri, verilen-alınan avanslar gibi) düzeltmeye esas tarihlerinden bilanço tarihine kadar bir düzeltme katsayısıyla çarparak hepsini aynı satın alma gücüne getirir. Parasal kıymetler (kasa, banka, ticari alacak ve borçlar) zaten güncel değeri taşıdığı için düzeltilmez; onların yarattığı kayıp veya kazanç, düzeltme farkı olarak sonuç hesaplarına yansır.
VUK mükerrer md.298/A iki şartı birlikte arar:
1. Üç yıllık eşik: fiyat endeksindeki artışın, içinde bulunulan dönem dahil son üç hesap döneminde %100'den fazla olması.
2. Cari dönem eşiği: aynı artışın içinde bulunulan hesap döneminde %10'dan fazla olması.
Şartlardan herhangi biri gerçekleşmezse düzeltme yapılmaz. Kapsam da dardır: bilanço esasına göre defter tutan gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri. İşletme hesabı esasına göre defter tutanlar ile serbest meslek kazanç defteri tutanlar düzeltme yapmaz — onlar yalnız amortismana tabi kıymetlerini düzeltilmiş değerleriyle takip eder.
Vergi Usul Kanunu'na 7571 sayılı Kanunla eklenen geçici madde 37, 2025, 2026 ve 2027 hesap dönemleri için düzeltmeyi kaldırdı. Maddenin kritik yanı şudur: askı şartlara bakılmaksızın işler. Endeks artışı %100 eşiğini de %10 eşiğini de aşsa, o dönemlerde mali tablolar düzeltmeye tâbi tutulmaz.
Geçici vergi dönemleri de aynı kapsamdadır; yani "yıl sonunda yaparız" diye bekleyecek bir şey yok. Bir önceki tabloya dönersek: 31.12.2023 tarihli bilançolar VUK geçici md.33 uyarınca düzeltmeye tâbi tutulmuştu ve o düzeltmeden gelen değerler bugün hâlâ kayıtlarınızda taşınıyor. Askı, yeni düzeltme yapılmasını durdurur; geçmişte yapılmış düzeltmenin sonuçlarını silmez.
Askının dışında bırakılan tek grup, münhasıran işlenmiş altın ve gümüş alım-satımı ile iştigal eden mükelleflerdir. Onlar şartlara bakılmaksızın enflasyon düzeltmesi yapmaya devam eder.
Buradaki belirleyici kelime "münhasıran"dır: faaliyetin yalnızca bu işten ibaret olması gerekir. Yanında başka bir ticari faaliyeti bulunan, ya da işlenmemiş altın alım-satımı yapan mükelleflerin kapsama girip girmediği somut duruma bağlıdır ve idarenin görüşü belirleyicidir. Bu ayrımı tahminle değil, özelge veya mali müşavir görüşüyle netleştirin.
Düzeltme yapmıyor olmanız, düzeltmenin verisini üretmeyi bırakmanız anlamına gelmez. Askı boyunca korunması gereken dört şey var:
Düzeltmeye esas tarihler. Parasal olmayan her kıymetin (stok, makine, bina, öz sermaye kalemi) hangi tarihten geldiği kayıtlarda dursun. Muhasebe programınızdaki "düzeltmeye esas tarih" alanı boş kalmasın — bu alan geri doldurulması en zor veridir.
2023 düzeltmesinden gelen değerler. Düzeltilmiş tutarlar amortisman hesabında ve kıymet satış kâr-zararının bulunmasında kullanılmaya devam eder.
Öz sermaye ayrıntısı. Sermaye düzeltmesi olumlu ve olumsuz farkları ile geçmiş yıl kâr-zararı ayrımı birbirine karışmasın.
Endeks kaydı. Yİ-ÜFE değerlerini dönem dönem not etmek, ileride geriye dönük veri toplama telaşından kurtarır.
Askı 2027 hesap dönemi sonunda biter ve genel kurala dönülür. Düzeltme yeniden gündeme gelirse hazırlık şu beş kalemden oluşur:
1. Parasal / parasal olmayan kıymet ayrımının hesap planı düzeyinde net olması.
2. Her parasal olmayan kıymet için düzeltmeye esas tarih ve tutarın kayıtlı olması.
3. Reel olmayan finansman maliyetinin (ROFM) ayrıştırılabilmesi — kredili alınan stok ve sabit kıymetlerde bu ayrım zahmetlidir.
4. Stok değerleme yönteminin dönemler arasında tutarlı olması.
5. Öz sermaye kalemlerinin ayrıntılı dökümünün elde bulunması.
Bugünden kesin bir tarih vermiyoruz. Askı süresi kanunla belirlenir ve kanunla değişir; ayrıca eşiklerin aşılıp aşılmayacağı bilinmiyor. Söyleyebileceğimiz şey şu: hazırlık askı bitince değil, askı sürerken yapılır.
Hayır. VUK geçici md.37 (7571 sayılı Kanun) uyarınca 2025, 2026 ve 2027 hesap dönemlerinde enflasyon düzeltmesi yapılmaz. Bu, şartların gerçekleşip gerçekleşmediğine bakılmaksızın geçerlidir; endeks artışı yüzde yüz eşiğini aşsa dahi düzeltme uygulanmaz. Tek istisna, münhasıran işlenmiş altın ve gümüş alım-satımı ile iştigal eden mükelleflerdir.
Çünkü hesaplanacak bir işlem yok. Uygulanmayan bir düzeltme için hesaplayıcı koymak, okuru yapması gerekmeyen bir işleme hazırlamak olurdu; üstelik çıkan rakam hiçbir beyannameye girmeyeceği için yanıltıcıdır. Askı kalktığında ve düzeltme fiilen uygulanacak hâle geldiğinde bu sayfaya hesaplama da eklenecektir. O güne kadar doğru cevap bir tablo değil, bir cümledir: yapılmıyor.
VUK mükerrer md.298/A'ya göre iki şartın birlikte gerçekleşmesi gerekir: fiyat endeksindeki artışın, içinde bulunulan dönem dahil son üç hesap döneminde yüzde yüzden fazla olması ve içinde bulunulan hesap döneminde yüzde ondan fazla olması. Şartlardan herhangi biri gerçekleşmezse düzeltme yapılmaz. Kapsam da dardır: bilanço esasına göre defter tutan gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri.
Münhasıran işlenmiş altın ve gümüş alım-satımı ile iştigal eden mükellefler askının dışında tutulmuştur; onlar şartlara bakılmaksızın enflasyon düzeltmesi yapmaya devam eder. Buradaki kilit kelime münhasıran, yani yalnızca. Yan faaliyeti bulunan ya da işlenmemiş altın alım-satımı yapan mükelleflerin bu kapsama girip girmediği somut duruma bağlıdır; kararı mali müşavirinizle verin.
Düzeltme yapmasanız da düzeltmenin dayanağı olan veriyi üretmeye devam edin. Parasal olmayan kıymetlerin — stok, sabit kıymet, öz sermaye kalemleri — düzeltmeye esas tarihleri ve tutarları kayıtlarda dursun. 2023 sonu düzeltmesinden gelen düzeltilmiş değerler amortismanda ve satış kâr-zararı hesabında kullanılmaya devam eder; bu değerleri kaybetmeyin. Bu veriyi askı boyunca tutmak, düzeltme geri geldiğinde geriye dönük veri toplama telaşından kurtarır.
Askı 2027 hesap dönemi sonunda biter ve genel kurala dönülür: 2028 ve sonrası için yüzde yüz ile yüzde on şartlarına yeniden bakılır, şartlar birlikte gerçekleşirse düzeltme yapılır. Ancak bugünden kesin bir cevap verilemez; hem endeksler bilinmiyor hem de askı süresi kanunla daha önce de uzatıldığı gibi tekrar uzatılabilir. Bu sayfada askı bitiminden sonrası için tarih vermememizin sebebi budur.
Düzeltmeye esas tarih, kıymet giriş tutarı ve öz sermaye ayrıntısı — bunlar sonradan üretilemeyen alanlardır. Kayıtlarınız bu alanları taşıyorsa askının bitmesi sizin için bir sorun değil, bir gün işi olur.