Kıymetin bedelini ve faydalı ömrünü girin; normal (eşit tutarlı) ve azalan bakiyeler yöntemine göre yıl yıl amortisman tablosu çıksın. Faydalı ömür listesi bu sayfaya gömülmedi — kendi kıymetinizin ömrünü siz girersiniz, nedenini aşağıda açıkladık.
| Adım | Nasıl bulunur | Sonuç |
|---|
Ara adımları göstermemizin sebebi şu: tek bir rakam veren araç, o rakamın nereden geldiğini denetlemenize izin vermez. Yukarıdaki her satırı elle doğrulayabilirsiniz.
| Yıl | Dönem başı matrah | Ayrılan amortisman | Birikmiş amortisman | Dönem sonu net değer |
|---|
Hesaplama tamamen tarayıcınızda yapılır; girdiğiniz veriler sunucuya gönderilmez ve kaydedilmez. Faydalı ömrü ve yöntemi siz belirlersiniz — araç sizin adınıza sınıflandırma yapmaz.
Normal (eşit tutarlı) amortisman: yıllık oran 1 ÷ faydalı ömürdür ve her yıl aynı tutar gider yazılır. Beş yıllık bir kıymette oran %20'dir; 100.000 ₺'lik bir makine beş yıl boyunca yılda 20.000 ₺ olarak itfa edilir.
Azalan bakiyeler usulü: oran normal oranın iki katıdır ve %50'yi geçemez. Matrah her yıl değişir: sabit maliyet değil, dönem başındaki net defter değeri esas alınır. Aynı makinede oran %40 olur; ilk yıl 40.000 ₺, ikinci yıl kalan 60.000 ₺ üzerinden 24.000 ₺ ayrılır.
İki yöntemde de toplam amortisman kıymetin bedeline eşittir. Değişen şey giderin yıllara dağılımıdır: azalan bakiyeler usulü gideri öne çeker, ilk yıllarda vergi matrahını daha çok düşürür.
Azalan bakiyeler usulünde her yıl kalanın bir yüzdesi ayrıldığı için bakiye teorik olarak asla sıfırlanmaz. Kanun bu yüzden son yıla devreden değerin o yıl tamamen yok edilmesini söyler. Yukarıdaki örnekte dördüncü yıl sonunda 12.960 ₺ kalır ve beşinci yıl bu tutarın tamamı gider yazılır.
Aynı kural kıst amortismanda da geçerlidir. İlk yıl ayrılamayan kısım, itfa süresinin son yılına eklenir. Süre uzamaz — VUK md.320'nin açık hükmü gereği amortismanın bir yıl yapılmaması veya düşük oranla yapılması süreyi uzatmaz, kaybedilen kısmı sona taşır.
Amortisman oranları VUK 333 sıra no.lu Genel Tebliğ ekindeki listede belirlenmiştir. Liste yüzlerce satırdır ve sınıflandırma yoruma açıktır: aynı kompresör, hangi faaliyette kullanıldığına göre farklı satıra düşebilir; "genel amaçlı" bir satırla sektöre özel bir satır arasındaki tercih vergi incelemesinde tartışma konusu olur.
Bu listeyi araca gömüp size bir ömür önermek, sizin yerinize sınıflandırma yapmak olurdu. Yanlış sınıf, yanlış oran ve düzeltilmesi gereken beyanname demektir. Doğru kıymeti listede bulup ömrünü buraya yazmak sizin işiniz; hesabı doğru kurmak bizim. Listeye GİB'in kendi sitesinden ulaşabilirsiniz.
Doğrudan gider yazma haddi. VUK md.313 gereği belli bir tutarı aşmayan alet, edevat, mefruşat ve demirbaşlar amortismana tabi tutulmayıp doğrudan gider yazılabilir. Bu had her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellendiği için araca gömülmedi; güncel tutarı beyanname döneminde doğrulayın.
Binek otomobilde gider kısıtı. Binek otomobillerde amortismana esas bedelin ve ayrılan amortismanın gider yazılabilecek kısmı GVK md.40 ile ayrıca sınırlandırılmıştır. Bu araç kıymetin tamamı üzerinden itfa tablosunu üretir; kanunen kabul edilmeyen gider ayrımını yapmaz.
Enflasyon düzeltmesi. Düzeltme yapılan dönemlerde amortisman, düzeltilmiş değerler üzerinden hesaplanır. 2025, 2026 ve 2027 hesap dönemlerinde düzeltme uygulanmadığı için tablo tarihî maliyet üzerinden çalışır; ayrıntısı enflasyon muhasebesi sayfamızda.
Çünkü listeyi gömmek, sizin yerinize sınıflandırma yapmak anlamına gelirdi. Amortisman oranları VUK 333 sıra no.lu Genel Tebliğ ekindeki listede yüzlerce satır hâlinde, sektör ve kullanım amacına göre ayrılmış durumdadır; aynı makine hangi faaliyette kullanıldığına göre farklı satıra düşebilir. Yanlış sınıf önerip size güvenli bir sonuç göstermektense faydalı ömrü sormayı doğru bulduk. Kıymetinizin karşılığını GİB'in yayımladığı listeden bulun, tabloya oradaki ömrü girin.
Azalan bakiyeler usulünü, bilanço esasına göre defter tutan mükelleflerden dileyenler uygulayabilir (VUK mükerrer md.315). Yön değiştirme tek taraflıdır: azalan bakiyeler usulüyle başlanmışsa normal usule geçilebilir, ancak normal usulle başlanan bir kıymette azalan bakiyeler usulüne dönülemez. Bu yüzden yöntemi kıymeti aktife alırken seçmek gerekir.
Kanun oranı böyle sınırlandırmıştır: azalan bakiyeler usulünde uygulanacak oran normal amortisman oranının iki katıdır ve yüzde elliyi geçemez. Faydalı ömrü dört yıldan kısa kıymetlerde iki kat oran yüzde elliyi aştığı için sınır devreye girer; örneğin üç yıllık bir kıymette hesaplanan yüzde 66,67 yerine yüzde 50 uygulanır. Araç bu durumu sonucun altında açıkça yazar, sessizce kırpmaz.
Azalan bakiyeler usulünde her yıl kalan net değerin bir yüzdesi ayrıldığı için bakiye matematiksel olarak hiçbir zaman sıfırlanmaz. Kanun bu yüzden amortisman süresinin son yılına devreden bakiye değerin o yıl tamamen yok edilmesini öngörür. Aynı mantık kıst amortismanda da işler: ilk yıl ayrılamayan kısım, itfa süresinin son yılında yazılır — süre uzamaz, kalan tutar sona kaydırılır.
İşletmeye ait binek otomobillerde, kıymetin aktife girdiği hesap dönemi için ay kesri tam ay sayılmak suretiyle kalan ay süresi kadar amortisman ayrılır (VUK md.320). Haziranda aktife alınan bir otomobilde ilk yıl amortismanı yıllık tutarın yedi bölü on ikisidir. Ayrılamayan kısım itfa süresinin son yılında yazılır. Faaliyeti binek otomobil kiralamak veya işletmek olanlar bu kısıtın dışındadır; onlarda ilk yıl tam amortisman ayrılır.
Yıl esasında kıymet hangi ayda alınırsa alınsın ilk yıl tam amortisman ayrılır. Gün esasında ise mükellef isterse amortismanı kıymetin aktife alındığı tarihten itibaren gün gün hesaplar; faydalı ömür gün sayısına çevrilir ve ilk yıl yalnız kalan günlere isabet eden kısım gider yazılır. Seçim kıymet bazında yapılır ve sonradan değiştirilemez. Bu araçta üç ihtimali de deneyip aradaki farkı tabloda görebilirsiniz.
Sabit kıymet kartı bir kez açıldığında bedel, faydalı ömür ve yöntem sistemde durur; yıllık amortisman ve birikmiş amortisman kaydı kendiliğinden üretilir. Kendi kıymet listenizle demo ortamında görelim.