Üretim, Stok ve Muhasebe Terimleri Sözlüğü

5S, çalışma alanını ayıklama, düzenleme, temizleme, standartlaştırma ve disiplin adımlarıyla düzenli ve sapmanın görünür olduğu hale getirme yöntemidir.

5 Neden, bir sorunun görünen belirtisinden gerçek nedenine ardışık neden sorularıyla inen kök neden analizi yöntemidir.

8D, bir müşteri şikâyetini ya da tekrarlayan hatayı sekiz adımda ele alan yapılandırılmış problem çözme raporudur.

ABC analizi, stok kalemlerini yıllık tüketim değerine göre üç gruba ayırarak yönetim ilgisini en çok para bağlayan kalemlere yönlendiren yöntemdir.

Açık hesap, müşterinin aldığı malın bedelini sonra ödemek üzere cariye borç yazılmasıdır; halk dilindeki veresiye defteridir.

Açık sipariş, tedarikçiye verilmiş ama henüz teslim alınmamış sipariş miktarıdır; planlamada eldeki stoğa eklenerek değerlendirilir.

Adam-saat, bir işin bir kişi tarafından bir saatte yapılan iş miktarı cinsinden ölçüsüdür ve işgücü kapasitesinin temel birimidir.

Adresli depo, her raf gözüne benzersiz bir adres verilip stokun ürün koduyla birlikte bulunduğu adresle kaydedildiği düzendir.

Ağırlıklı ortalama maliyet, toplam stok değerinin toplam miktara bölünmesiyle bulunan ve her yeni girişte güncellenen birim maliyettir.

Çevrim süresi bir birimin işlenme süresidir; akış süresi ise siparişin girişinden teslimine kadar geçen, bekleme dahil toplam süredir.

Akreditif, alıcının bankasının, sözleşmede sayılan belgeler eksiksiz sunulduğunda satıcıya ödeme yapmayı taahhüt ettiği ödeme yöntemidir.

ROA, işletmenin sahip olduğu tüm varlıkların, kimin parasıyla alındığına bakılmaksızın ne kadar kâr ürettiğini gösterir.

Alacak yaşlandırma, açık alacakları vadesinin üzerinden geçen gün sayısına göre gruplayan rapordur.

Amortisman, bir duran varlığın maliyetinin faydalı ömrü boyunca yıllara dağıtılarak gidere yazılmasıdır.

MPS, hangi bitmiş ürünün hangi haftada kaç adet üretileceğini gösteren ve MRP'yi tetikleyen üst düzey üretim planıdır.

Ana veri, ürün, cari, depo ve birim gibi işlemlerin üzerine kurulduğu, sık değişmeyen tanım kayıtlarıdır.

Andon, üretim alanındaki duruş, eksik veya hata durumunu herkesin aynı anda görmesini sağlayan sinyal düzeneğidir.

API, bir yazılımın işlevlerini ve verisini başka bir yazılıma tanımlı kurallarla açtığı arayüzdür.

APQP, yeni bir parçanın talep aşamasından seri üretime kadarki hazırlığını beş aşamalı bir planla yürüten yöntemdir.

APS, sonlu kapasite varsayımıyla iş emirlerini tezgah ve saat düzeyinde sıraya dizen ileri planlama ve çizelgeleme yöntemidir.

AQL, bir partiden çekilen numuneye bakarak partiyi kabul veya ret ederken kullanılan uygunsuzluk sınırını belirleyen ölçüttür.

Ariza, ekipmanin bakim mudahalesi gerektirecek bicimde durmasi ya da kabul edilen hiz, kalite veya guvenlik seviyesinin altina dusmesidir.

Asgari ücret istisnası, tüm çalışanların ücretinin asgari ücrete denk gelen kısmını gelir vergisi ve damga vergisinden muaf tutan uygulamadır.

Asit-test oranı, stokları hiç satamadığınızı varsayarak kısa vadeli borçların karşılanma gücünü ölçer.

ATP, eldeki stok ve planlı üretimden mevcut siparişler düşüldükten sonra yeni bir müşteriye söz verilebilecek miktarı gösterir.

ATR ve EUR.1, gümrük vergisinde indirim ya da muafiyet sağlayan dolaşım belgeleridir; hangisinin gerektiği ürüne ve ülkeye göre değişir.

Avans, mal veya hizmet teslim edilmeden önce yapılan ön ödemedir; alındığı anda gelir değil, yükümlülüktür.

A3 raporu, bir sorunun tanımından karşı önlemlerine ve takip ölçüsüne kadar tüm düşünce akışını tek A3 sayfaya sığdıran problem çözme biçimidir.

Backflush, üretim bildirimi yapıldığı anda ürün ağacındaki malzemeleri üretilen miktarla çarpıp stoktan otomatik düşen yöntemdir.

Bakım iş yığını, açılmış ama henüz tamamlanmamış bakım işlerinin toplam tahmini işçilik saatidir.

Bakım maliyeti, bakım işçiliği, kullanılan yedek parça, dış servis ve duruş sırasında kaybedilen üretimin toplamıdır.

Bakım planı, hangi ekipmana hangi periyotta hangi işlemin, kim tarafından ve ne kadar sürede yapılacağını gösteren programdır.

Bakım yedek parça devir hızı, elde tutulan yedek parça stokunun yıl içinde kaç kez tüketildiğini gösteren orandır.

Banka hesabı, işletmenin her bir banka hesabındaki para hareketlerinin izlendiği ve ekstre ile karşılaştırıldığı hesaptır.

Barkod, ürün ya da raf bilgisini çizgi kalınlıklarıyla kodlayan ve okuyucuyla saniyeler içinde okunan tek boyutlu etikettir.

Başabaş noktası, toplam gelirin toplam maliyete eşitlendiği, ne kâr ne zarar edilen satış düzeyidir.

Batık maliyet, geçmişte harcanmış ve verilecek hiçbir kararla geri alınamayacak tutardır.

Bayi, ürünü kendi adına alıp son kullanıcıya satan satış noktasıdır; distribütör ise belirli bir bölge veya ürün grubunda bayilere mal dağıtan ara halkadır.

Ba ve Bs formları, bir ay içinde aynı kişiyle yapılan alışların (Ba) ve satışların (Bs) belirlenen haddi aşması hâlinde verilen bildirimlerdir.

BES otomatik katılım, çalışanların işveren aracılığıyla bireysel emeklilik sistemine dahil edilip ücretlerinden katkı payı kesilmesi düzenidir.

Beyanname, mükellefin vergi matrahını ve hesaplanan vergiyi kendi bildirimiyle vergi dairesine sunduğu belgedir.

Bilanço, işletmenin belirli bir tarihteki varlıklarını ve bu varlıkların hangi kaynaklarla finanse edildiğini gösteren tablodur.

Birim enerji başına üretim, harcanan her kilovatsaate karşılık üretilen miktarı gösterir; tersi birim başına özgül enerji tüketimidir.

Birim maliyet, bir ürünün tek adedine düşen toplam üretim maliyetidir.

Borçlanma oranı, işletmenin varlıklarını ne ölçüde borçla, ne ölçüde kendi sermayesiyle finanse ettiğini gösterir.

Borç ve alacak, muhasebede her kaydın yazıldığı iki taraftır; borç sol, alacak sağ taraftır ve bir kayıtta ikisinin toplamı daima eşittir.

Boşta tüketim, makine üretim yapmadığı halde açık kaldığı için çektiği enerjidir.

Brüt kâr, net satışlardan satılan malın maliyeti düşüldükten sonra kalan tutardır.

Brüt ücret, çalışana kesintiler yapılmadan önce sözleşmede yazan ücrettir; net ücret bu tutardan vergi ve prim düşülerek bulunur.

Bütçe sapması, gerçekleşen tutar ile bütçelenen tutar arasındaki farktır.

Büzülme, ipliğin kumaş içinde dalgalanarak izlediği yolun kumaşın düz uzunluğundan ne kadar fazla olduğunu gösteren orandır.

Cari bakiye, bir carinin borç toplamı ile alacak toplamı arasındaki farktır; hangi tarafın ne kadar alacaklı olduğunu gösterir.

Cari hesap, bir müşteri veya tedarikçiyle aranızdaki alışverişin borç ve alacak hareketlerini tarih sırasıyla tutan hesaptır.

Cari mutabakat, sizin defterinizdeki bakiye ile karşı tarafın defterindeki bakiyenin karşılaştırılıp farkların giderilmesidir.

Cari oran, kısa vadeli borçların bir yıl içinde nakde dönecek varlıklarla kaç kat karşılandığını gösterir.

CMMS, ekipman kayıtlarını, iş taleplerini, iş emirlerini, yedek parça hareketlerini ve bakım geçmişini tek yerde tutan bakım yönetim yazılımıdır.

Cp sürecin dağılımının toleransa sığıp sığmadığını, Cpk aynı şeyi ortalamanın merkezden kaçıklığını da hesaba katarak ölçer.

CRM, müşteri ve müşteri adaylarıyla kurulan her temasın (görüşme, teklif, şikâyet) tek yerde kayıt altına alındığı sistemdir.

Cross-docking, gelen malın depoya yerleştirilmeden mal kabul alanından doğrudan sevkiyat alanına aktarılmasıdır.

Çapraz satış, alınan ürünü tamamlayan başka bir ürünün önerilmesi; üst satış ise aynı ihtiyaç için daha yüksek özellikli ve fiyatlı seçeneğin önerilmesidir.

Çek, bankaya hitaben yazılmış bir ödeme emridir; üzerindeki tutar hesapta karşılığı varsa ibraz edildiğinde ödenir.

İtme sisteminde üretim tahmine göre programlanır, çekme sisteminde ise bir sonraki adımın fiili tüketimi üretimi tetikler.

Çekme, kumaşın ya da hazır ürünün yıkama veya ısıl işlem sonrası boyutunda oluşan kalıcı küçülmedir.

Çerçeve sözleşme, belirli bir dönem için fiyat ve koşulları sabitleyip teslimatları küçük partiler halinde çekmenizi sağlayan alım anlaşmasıdır.

Çevrim süresi, bir birimin bir istasyonda ya da hatta tamamlanması için geçen süredir.

Çoklu şirket ayrı tüzel kişiliklerin, çoklu şube ise aynı şirketin farklı lokasyonlarının tek yazılımda yönetilmesidir.

Damga vergisi, sözleşme, taahhütname, bordro gibi imzalı kâğıtlar ve bazı elektronik belgeler üzerinden çoğunlukla binde oranla alınan vergidir.

Darboğaz, hattın toplam çıktısını sınırlayan, kapasitesi en düşük istasyon ya da kaynaktır.

DBS, bayinin bankada tanımlı limiti üzerinden ana firmanın alacağının vade gününde otomatik tahsil edildiği ödeme sistemidir.

Defter-i kebir, yevmiye defterindeki kayıtların hesap hesap toplandığı büyük defterdir; her hesabın hareketini ve kalanını gösterir.

Değer akış haritası, bir ürün ailesinin siparişten sevkiyata kadar geçtiği tüm adımları, bekleyen stokları ve bilgi akışını tek sayfada gösteren şemadır.

Değişken maliyet, üretim veya satış miktarıyla birlikte toplamı artıp azalan giderdir.

Denetim izi, sistemde kimin ne zaman hangi kaydı değiştirdiğini sonradan okunabilir biçimde saklayan kayıttır.

Aynı işletmenin iki deposu, şubesi veya sahası arasında malın belge ve stok kaydıyla birlikte yer değiştirmesi.

Devamsızlık oranı, planlanan çalışma günlerinin yüzde kaçının izin, rapor veya devamsızlık nedeniyle kaybedildiğini gösterir.

Devreden KDV, bir dönemde indirilecek KDV'nin hesaplanan KDV'yi aşması nedeniyle ödeme çıkmayıp sonraki döneme aktarılan bakiyedir.

Devreye alma, kurulan ekipmanın testleri yapılıp kabul kriterlerini sağladığı doğrulandıktan sonra üretime verilmesi sürecidir.

DIO, stoğun depoya girdikten sonra satılana kadar ortalama kaç gün beklediğini gösterir.

Dijital ikiz, gerçek bir makinenin ya da hattın canlı veriyle beslenen ve üzerinde deneme yapılabilen bilgisayar modelidir.

Direkt işçilik maliyeti, üretilen ürüne doğrudan atanabilen çalışanların işverene toplam maliyetidir.

Dönemsellik ilkesi, her gelir ve giderin ait olduğu hesap dönemine yazılmasını, dönemler arasında kaydırılmamasını söyler.

DPMO, bir milyon hata fırsatına düşen hata sayısıdır; ürün başına birden çok kusur noktası olan süreçlerde kullanılır.

DPO, tedarikçiden alınan mal ve hizmetin faturasının ortalama kaç günde ödendiğini gösterir.

DSO, bir satışın faturalandıktan sonra ortalama kaç günde tahsil edildiğini gösterir.

Satmak için değil, bir yıldan uzun süre işletmede kullanmak için edinilen varlık: makine, araç, demirbaş, bina.

Duruş kök neden analizi, bir duruşun görünen belirtisini değil onu doğuran asıl sebebi bulup kalıcı olarak gidermeyi amaçlar.

Düzeltici bakım, arıza ya da performans kaybı ortaya çıktıktan sonra ekipmanı çalışır duruma getirmek için yapılan bakımdır.

Ekipman sicili, her makinenin kimlik bilgilerini, teknik verilerini, yedek parça listesini ve bakım-arıza geçmişini tutan kayıttır.

Eksik gün bildirimi, ay içinde 30 günden az çalışan sigortalının eksik kalan günlerinin nedeniyle birlikte SGK'ya bildirilmesidir.

El terminali, sahada barkod okuyup stok ve sayım işlemlerini kablosuz olarak doğrudan sisteme yazan taşınabilir cihazdır.

Emniyet stoğu, talep ve tedarik süresindeki dalgalanmalara karşı elde tutulan, normal tüketim planının üstündeki tampon miktardır.

Endüstri 4.0, makine, sensör ve yazılımların birbirine bağlanarak üretim kararlarının veriyle alınmasını tarif eden başlıktır.

Enerji profili, bir tesisin ya da makinenin güç çekişinin zaman içindeki değişimini gösteren eğridir.

Enflasyon muhasebesi, parasal olmayan bilanço kalemlerinin fiyat endeksiyle düzeltilerek mali tabloların dönem sonu satın alma gücüne getirilmesidir.

Enjeksiyon çevrim süresi, kalıbın kapanmasından bir sonraki kapanışa kadar geçen ve tek atımı üreten toplam süredir.

Entegrasyon, iki ayrı yazılımın aynı veriyi elle kopyalamadan paylaşacak biçimde bağlanmasıdır.

EOQ, bir siparişi açmanın sabit gideri ile stok taşıma maliyetinin toplamını en aza indiren parti büyüklüğüdür.

EPI ve PPI, dokuma kumaşta bir inçe düşen çözgü ve atkı ipliği sayısıdır; kumaşın sıklığını bu iki sayı tanımlar.

ERP, üretim, stok, satış, satın alma, finans ve İK süreçlerini tek veritabanı üzerinde birleştiren bütünleşik kurumsal kaynak planlama yazılımıdır.

e-Arşiv Fatura, e-Fatura kullanıcısı olmayan alıcılara elektronik ortamda düzenlenen ve GİB'e raporlanan faturadır.

e-Defter, yevmiye ve büyük defterin belirlenen elektronik formatta tutulup dönemsel olarak GİB'e berat yüklenerek onaylanması sistemidir.

Berat, e-Defter dosyalarının özet bilgilerini taşıyan ve GİB'e yüklenip onaylanmasıyla o dönemin defterini değiştirilemez kılan elektronik dosyadır.

e-Fatura, GİB altyapısı üzerinden yalnızca sisteme kayıtlı kullanıcılar arasında düzenlenip iletilen, kâğıt fatura ile aynı hukuki geçerlilikte belgedir.

e-İrsaliye, malın sevki sırasında düzenlenen sevk irsaliyesinin, sevkten önce sistemde oluşturulan elektronik biçimidir.

e-Müstahsil makbuzu, defter tutmayan çiftçilerden yapılan zirai ürün alımlarında alıcının düzenlediği, stopaj kesintisini de gösteren elektronik belgedir.

e-SMM, avukat, mali müşavir, doktor gibi serbest meslek erbabının tahsil ettiği ücret için düzenlediği serbest meslek makbuzunun elektronik biçimidir.

Faaliyet tabanlı maliyetleme, genel giderleri tek bir anahtarla değil, gideri gerçekten doğuran faaliyetlere göre ürünlere dağıtan yöntemdir.

Faktoring, vadeli alacakların bir finans kuruluşuna iskontolu devredilerek vadesinden önce nakde çevrilmesidir.

Fason imalat, üretimin bir bölümünün dış atölyeye yaptırılması; malzeme çoğu zaman size ait kalırken yalnız işçiliğin satın alınmasıdır.

Fatura senaryosu, e-Faturanın alıcı tarafından yanıtlanıp yanıtlanamayacağını belirleyen gönderim tipidir; temel senaryoda yanıt yoktur, ticari senaryoda vardır.

İrsaliye malın fiziki sevkini belgeler, fatura ise bedeli ve cari borcu doğurur; ikisi ayrı belgelerdir.

FAVÖK, faiz, vergi, amortisman ve itfa payları düşülmeden önceki faaliyet kârıdır.

Fazla mesai, haftalık 45 saatlik yasal çalışma süresini aşan çalışmadır ve normal saat ücretinin yüzde 50 fazlasıyla ödenir.

FIFO, stoktan ilk giren partinin ilk çıktığı varsayımına dayanan maliyetleme ve fiziksel kullanım yöntemidir.

Fırsat maliyeti, bir seçeneği tercih ederken vazgeçilen en iyi alternatifin getirisidir.

Fiili maliyet, bir iş emri ya da dönem için gerçekten harcanan malzeme, işçilik ve genel gider toplamıdır.

Makine veya taşıtın kira taksitleriyle finanse edildiği, sürenin sonunda mülkiyetin kiracıya geçtiği ve varlığın kiracının bilançosunda izlendiği kiralama.

Fire maliyeti, üretim sırasında hurdaya çıkan veya ıskartaya ayrılan miktarın işletmeye yüklediği toplam bedeldir.

Fire oranı, üretimde kullanılan malzemenin ürüne dönüşmeyen kısmının toplam içindeki payıdır; kaybın kaçınılmaz mı kaçınılabilir mi olduğunu ayırmak için ölçülür.

Fire, üretim sırasında teknik olarak kaçınılmaz malzeme kaybıdır; zayi ise bozulma, kırılma ya da kayıtsız çıkışla stokun plansız eksilmesidir.

Fiyat listesi, ürünlerin belirli bir müşteri grubu, para birimi ve dönem için geçerli satış fiyatlarını tutan tanımlı fiyat setidir.

FMEA, bir ürün ya da sürecin olası hata biçimlerini önceden listeleyip etkisine, sıklığına ve fark edilebilirliğine göre önceliklendiren yöntemdir.

FPY, bir üretim adımına giren parçaların yüzde kaçının hiç düzeltme görmeden ilk seferde uygun çıktığını gösteren orandır.

Gage R&R, ölçüm değişkenliğinin ne kadarının cihazdan, ne kadarının operatörden geldiğini ayıran çalışmadır.

Garanti takibi, satılan ürünün seri numarası, satış tarihi ve garanti süresinin kayıt altında tutularak sonraki başvuruların kapsam içinde olup olmadığının belirlenmesidir.

Geçici vergi, dönem kazancı üzerinden yıl içinde peşin ödenen ve yıl sonunda hesaplanan kurumlar ya da gelir vergisinden mahsup edilen ön ödemedir.

Gelir tablosu, belirli bir dönemde elde edilen gelirlerden giderler düşülerek kârın nasıl oluştuğunu basamak basamak gösterir.

Gelir vergisi tarifesi, gerçek kişilerin yıllık kazancını dilimlere ayırıp her dilime artan oran uygulayan artan oranlı vergi cetvelidir.

Gemba, işin fiilen yapıldığı yerdir; yalın uygulamada kararın rapor yerine yerinde gözleme dayandırılmasını anlatır.

Genel üretim gideri, direkt malzeme ve direkt işçilik dışında kalan, ürüne doğrudan atanamayan üretim giderleridir.

Geri ödeme süresi, bir yatırımın kendini sağladığı net nakit girişiyle kaç yılda geri ödediğidir.

GİB Portal, Gelir İdaresi Başkanlığı'nın e-Belge düzenlemek için sunduğu ücretsiz web arayüzüdür; belgeler tek tek elle girilir.

Gider pusulası, vergi mükellefi olmayan kişiden yapılan mal veya hizmet alımını belgelemek için alıcının düzenlediği belgedir.

Giydirilmiş ücret, çıplak brüt ücrete süreklilik taşıyan yan hakların günlük tutara çevrilip eklenmesiyle bulunan ücrettir.

Görsel yönetim, bir alandaki durumun soru sormadan ve rapor beklemeden bakışla anlaşılmasını sağlayan işaretleme ve gösterge düzenidir.

GSM, kumaşın bir metrekaresinin gram cinsinden ağırlığıdır; kumaş kalınlığının ve maliyetinin en yaygın ölçüsüdür.

GTIN, bir ticari ürünü dünya çapında benzersiz biçimde tanımlayan ve barkodun altında yatan küresel numaralandırma standardıdır.

Gümrük beyannamesi, ithal veya ihraç edilen eşyanın cinsini, kıymetini ve GTİP kodunu gümrük idaresine bildiren resmi belgedir.

Güvenlik marjı, mevcut satış düzeyinin başabaş noktasının ne kadar üzerinde olduğunu gösteren paydır.

Taşeron veya fason işin tamamlanan kısmı için, ölçüme dayalı olarak düzenlenen ara ödeme belgesi.

Hat dengeleme, iş adımlarını istasyonlara, her istasyonun süresi takt time'a yakın olacak biçimde dağıtma çalışmasıdır.

Heijunka, üretim hacmini ve ürün karışımını zamana dengeli dağıtarak programdaki dalgalanmayı düşürme yöntemidir.

Hoshin kanri, birkaç yıllık şirket hedefini yıllık plana, oradan bölüm ve ekip hedeflerine indiren ve aylık izleyen yönlendirme yöntemidir.

IATF 16949, otomotiv tedarik zincirinde ISO 9001'in üzerine ek şartlar getiren kalite yönetim sistemi standardıdır.

Incoterms, dış ticarette navlun, sigorta, gümrük ve risk sorumluluğunun alıcı ile satıcı arasında nerede el değiştirdiğini tanımlayan kısaltmalardır.

IoT sensör, makine ya da ortam verisini otomatik ölçüp ağ üzerinden yazılıma gönderen küçük ölçüm cihazıdır.

IPTV, bin araç başına düşen arıza ya da şikâyet sayısıdır; otomotivde saha kalitesinin standart ölçüsüdür.

Ishikawa diyagramı, bir problemin olası nedenlerini ana başlıklar altında dallandırarak gösteren neden-sonuç şemasıdır.

Isı girdisi, kaynak dikişinin birim uzunluğuna aktarılan enerjidir; kJ/mm cinsinden hesaplanır ve prosedürde sınırlandırılır.

Iskarta, düzeltilmesi mümkün ya da ekonomik olmayan, uygunsuz çıkıp hurdaya ayrılan ürün veya malzemedir.

ISO 9001, sektör ayrımı yapmadan bir kuruluşun kalite yönetim sisteminin şartlarını tanımlayan uluslararası standarttır.

ITAB, kaynak sırasında erimeyen ama ısının mikro yapısını değiştirdiği ana malzeme bölgesidir.

İade faturası, satın alınan malın geri gönderilmesi hâlinde alıcının satıcıya kestiği ters yönlü faturadır.

İhbar tazminatı, iş sözleşmesini yasal bildirim süresine uymadan fesheden tarafın karşı tarafa ödediği tazminattır.

İmalatçının ihracatçıya KDV tahsil etmeden fatura kesmesi; KDV tecil edilir, mal süresinde ihraç edilince terkin edilir.

İki adımlı doğrulama, parolaya ek olarak telefondaki uygulamadan gelen kod gibi ikinci bir kanıt isteyen giriş yöntemidir.

İlerleme hızı, takımın iş parçası boyunca dakikada kat ettiği mesafedir; diş başına ilerleme, diş sayısı ve devirden çıkar.

İlk parça onayı, ayar veya değişiklik sonrası üretilen ilk parçanın ölçülüp onaylanmadan seri üretime geçilmemesi kuralıdır.

Hesaplanan KDV satışta müşteriden alınan, indirilecek KDV alışta tedarikçiye ödenen vergidir; ikisinin farkı dönemde ödenecek KDV'yi verir.

İplik numarası, ipliğin inceliğini ağırlık ile uzunluk ilişkisinden türeten ölçüdür; Ne ve Nm ters, Tex ile Denye düz sistemdir.

İrsaliye, malın fiziksel sevkine eşlik eden ve neyin, ne kadarının, kimden kime gittiğini gösteren belgedir.

İskonto kademesi, sipariş miktarı veya tutarı arttıkça uygulanan indirim oranının basamaklar halinde yükseldiği fiyatlama düzenidir.

İşe giriş ve çıkış bildirgesi, bir çalışanın sigortalılığının başladığını ya da sona erdiğini SGK'ya bildiren belgedir.

İşgücü verimliliği, harcanan adam-saat başına üretilen çıktı miktarıdır.

İşletme sermayesi, bir yıl içinde nakde dönecek varlıklar ile bir yıl içinde ödenecek borçlar arasındaki farktır.

İşveren maliyeti, bir çalışanın işverene aylık toplam yükü olup brüt ücrete işveren primleri ve yan haklar eklenerek bulunur.

İş emri, belirli bir ürünün belirli miktarda üretilmesi için sahaya verilen; malzeme, rota, termin ve sorumluyu taşıyan üretim talimatıdır.

İş kazası bildirimi, işyerinde meydana gelen kazanın yasal süresi içinde SGK'ya elektronik ortamda bildirilmesidir.

İş merkezi, kapasitesi ve maliyeti birlikte tanımlanan üretim birimidir: tek tezgah, benzer tezgah grubu ya da bir montaj hattı olabilir.

İş talebi, bir arızayı ya da bakım ihtiyacını bakım birimine bildiren, değerlendirildikten sonra iş emrine dönüşen kayıttır.

İş zekası, farklı sistemlerdeki veriyi bir araya getirip karar almaya yarayan gösterge ve raporlara çeviren yazılım katmanıdır.

İzlenebilirlik, bir üründen geriye doğru hangi hammadde partisi, tezgah, vardiya ve operatörle üretildiğini gösterebilme yeteneğidir.

Jidoka, anormallik görüldüğünde makinenin kendini durdurması ya da operatörün hattı durdurma yetkisiyle üretimin kaynağında kesilmesidir.

JPH, bir hattın veya istasyonun saatte kaç iş ya da adet tamamladığını gösteren çıktı hızıdır.

RCCP, ana üretim planının kritik kaynaklarla tutarlı olup olmadığını yalnız birkaç darboğaz üzerinden hızlıca kontrol eden ön denetimdir.

Kaizen, işi yapan kişinin kendi alanında sık ve küçük adımlarla yürüttüğü sürekli iyileştirme yöntemidir.

Kalıp çekmesi, plastik parçanın kalıptan çıkıp soğuduktan sonra kalıp boşluğuna göre gösterdiği küçülme oranıdır.

Kalıp ömrü, bir kalıbın bakım ve tamirlerle birlikte hurdaya ayrılana kadar üretebildiği toplam atım sayısıdır.

Kalibrasyon, bir ölçüm cihazının gösterdiği değerin izlenebilir bir referansla karşılaştırılarak sapmasının belirlenmesidir.

Kalite maliyeti, kaliteyi sağlamak için harcanan ve sağlanamadığında oluşan maliyetlerin dört kalemde toplanmasıdır.

Kalite orani, OEE'nin kalite bilesenidir: bir vardiyada uretilen toplam adet icinde ilk seferde saglam cikan urunlerin payidir.

Kamçı etkisi, son müşteri talebindeki küçük dalgalanmanın tedarik zincirinde yukarı çıkıldıkça büyüyerek stok ve sipariş dalgalanmasına dönüşmesidir.

Kampanya, belirli ürün ve dönem için tanımlanan indirim, hediye ürün veya koşullu avantaj kurgusudur; promosyon bu kurgunun satış noktasındaki uygulamasıdır.

Kanban, tüketilen malzemenin yerine konması için üretim veya sevk izni taşıyan kart ya da sinyal sistemidir.

Kapasite kullanım oranı, kurulu kapasitenin ne kadarının fiilen üretime dönüştüğünü gösteren orandır.

CRP, planlanan ve açık iş emirlerini rotalar üzerinden iş merkezlerine yükleyerek her merkezin kapasitesinin yetip yetmediğini gösterir.

Karantina stoğu, uygunluğu karara bağlanmamış ya da uygunsuz bulunmuş malzemenin kullanıma kapatılarak ayrı tutulduğu stok durumudur.

Karekod, veriyi iki boyutlu kare desende taşıyan ve barkoda göre çok daha fazla bilgi sığdırabilen etiket biçimidir.

Karşılıksız çek, ibraz edildiğinde hesabında yeterli karşılığı bulunmayan ve bankaca ödenemeyen çektir.

Kasa, işletmenin elindeki fiziki nakdin giriş ve çıkışlarının izlendiği hesaptır; bakiyesi hiçbir zaman eksi olamaz.

Katkı payı, satış fiyatından birim değişken maliyet düşüldükten sonra sabit giderleri karşılamak üzere kalan tutardır.

KDV, mal ve hizmet teslimlerinde satış bedeli üzerinden hesaplanan, her aşamada indirim mekanizmasıyla nihai tüketiciye yansıyan dolaylı bir vergidir.

KDV tevkifatı, belirli işlemlerde KDV'nin bir kısmının satıcıya ödenmeyip alıcı tarafından doğrudan vergi dairesine beyan edilip ödenmesidir.

Kesme hızı, takım ile iş parçasının temas noktasındaki bağıl hızdır; metre/dakika verilir ve devir sayısını belirler.

Kestirimci bakım, ekipmandan ölçülen belirtilere bakarak arızanın yaklaştığını görüp bakımı o eğilime göre planlama yöntemidir.

Kıdem tazminatı, belirli koşullarla işten ayrılan çalışana her tam çalışma yılı için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret tutarında ödenen tazminattır.

Kısıtlar teorisi, bir sistemin çıktısını en yavaş halkanın belirlediğini ve iyileştirmenin önce o darboğaza yapılması gerektiğini savunur.

Konsinye stok, fiziksel olarak bir tarafın elinde bulunan ancak mülkiyeti satılana veya tüketilene kadar diğer tarafta kalan maldır.

Kontrollü referans üretim, ideal çevrim süresini ve gerçek kapasiteyi belirlemek için sorunsuz koşullarda yapılan kısa ve ölçülü üretimdir.

Kontrol grafiği, ölçümleri zaman sırasıyla işaretleyip orta çizgi ve kontrol limitleriyle karşılaştıran çizelgedir.

Kontrol planı, her üretim adımında hangi özelliğin hangi aletle, hangi sıklıkta ölçüleceğini ve uygunsuzlukta ne yapılacağını gösteren tablodur.

KPI, bir sürecin hedefe göre durumunu tek sayıyla izlemek için seçilmiş, üzerine karar alınabilen performans göstergesidir.

Kredi limiti, bankanın firmanıza kullandırmayı taahhüt ettiği azami kredi tutarıdır; nakit kredi, çek karnesi, teminat mektubu ve DBS gibi ürünler bu tavanı paylaşır.

Kritik ekipman sınıflandırması, makineleri durduklarında üretime, kaliteye ve güvenliğe verecekleri etkiye göre gruplara ayırmaktır.

Kullanılabilirlik, planlanan üretim süresinin ne kadarında makinenin gerçekten çalıştığını gösteren orandır.

Kurumlar vergisi, sermaye şirketlerinin bir hesap dönemindeki safi kurum kazancı üzerinden ödediği vergidir.

Kurutma, malzemenin işlem öncesi nemini gidermek; kondisyonlama ise standart sıcaklık ve nemde dengeye getirmektir.

Kur farkı, dövizli bir alacak ya da borcun doğduğu tarih ile ödendiği tarih arasındaki kur değişiminden doğan gelir veya giderdir.

Kümülatif vergi matrahı, çalışanın yıl başından o aya kadar biriken gelir vergisi matrahıdır ve hangi vergi diliminde olduğunu belirler.

KVKK, kişisel verilerin işlenmesini kurallara bağlayan kanundur; müşteri iletişim bilgisi ve personel özlük verisi bu kapsamdadır.

Kâr marjı kârın satış fiyatına oranı, mark-up ise aynı kârın maliyete oranıdır; ikisi aynı sayı değildir.

LIFO, çıkışların en son giren partinin maliyetiyle değerlendiği stok maliyetleme yöntemidir.

Little yasası, ortalama akış süresinin sistemdeki iş miktarının çıktı hızına bölümüne eşit olduğunu söyleyen basit ilişkidir.

Mahsup, aynı taraftan olan borç ile alacağın karşılıklı olarak kapatılmasıdır.

Maliyet artı fiyatlama, birim maliyetin üzerine belirli bir yüzde eklenerek satış fiyatının belirlendiği yöntemdir.

Mal kabul, gelen sevkiyatın sipariş ve irsaliyeyle karşılaştırılıp sayılarak, kontrol edilerek stoka alınması sürecidir.

Marjinal maliyet, bir birim daha üretmenin işletmeye getirdiği ek maliyettir.

Masraf merkezi, giderlerin hangi birim, makine, şube veya projeye ait olduğunu ayırmak için kullanılan etikettir.

Matrah, verginin üzerinden hesaplandığı tutardır; oran matraha uygulanarak vergi bulunur.

Menşe belgesi, eşyanın hangi ülkede üretildiğini resmen gösteren ve uygulanacak gümrük vergisi oranını belirleyen belgedir.

MES, planı sahada yürüten katmandır: iş emrini terminale düşürür, başlangıç-bitiş, duruş, fire ve operatör verisini anlık toplar.

Mikro durus, birkac saniye ile birkac dakika suren, operatorun kendi mudahalesiyle gectigi icin cogu zaman ariza kaydina girmeyen kisa durmadir.

Milk run, tek bir aracın belirli bir güzergâhtaki birden çok tedarikçiden küçük partiler toplayıp tek seferde fabrikaya getirmesidir.

Min-maks sistemi, stok belirlenen alt sınıra düştüğünde üst sınıra tamamlayacak kadar sipariş verilmesine dayanan basit yenileme kuralıdır.

Mizan, belirli bir tarihe kadar tüm hesapların borç ve alacak toplamlarıyla kalanlarını tek tabloda gösteren kontrol listesidir.

Modbus, endüstriyel cihazlardan register adresleriyle veri okumaya yarayan eski ve çok yaygın haberleşme protokolüdür.

MQTT, cihazların az bant genişliğiyle veri yayınlayıp ilgili sistemlerin bu veriye abone olmasına dayanan hafif mesaj protokolüdür.

MRP, üretim planından ürün ağacını çözerek hangi malzemeden ne zaman ne kadar gerektiğini hesaplayan malzeme ihtiyaç planlama yöntemidir.

MRP II, malzeme planlamasına makine, işçilik ve para boyutunu ekleyen; planı kapasite ve maliyetle birlikte kapalı döngüde kontrol eden yöntemdir.

MSA, bir ölçüm sisteminin verdiği sayının ne kadarının gerçek ürün farkı, ne kadarının ölçüm hatası olduğunu belirleyen çalışmadır.

MTBF, bir ekipmanın iki arızası arasında ortalama ne kadar süre çalıştığını gösteren güvenilirlik ölçüsüdür.

Üretimin siparişe göre mi stoğa göre mi başladığını tanımlayan dört strateji: siparişe üretim, stoğa üretim, siparişe montaj ve siparişe tasarım.

MTTR, bir arızanın giderilip ekipmanın yeniden üretime verilmesinin ortalama ne kadar sürdüğünü gösterir.

Muavin defter, bir ana hesabın altındaki kartların hareketlerini tek tek gösteren yardımcı defterdir.

Muda, kaynak tüketen ama ürüne müşteri gözünde değer katmayan her adımdır ve yedi yerleşik başlıkta incelenir.

Bir işlemin yevmiye defterine hangi hesaplara borç ve alacak yazılarak gireceğini gösteren kayıt belgesi.

MUHSGK, muhtasar beyanname ile SGK aylık prim ve hizmet belgesinin tek bir bildirimde birleştirilmiş halidir.

Mura iş yükündeki düzensizliği, muri ise insan ve makinenin kapasite üstünde zorlanmasını anlatır; muda ile birlikte üç kayıp türünü oluşturur.

Ürün ağacı, rota veya reçetede yapılan onaylı değişikliğin revizyon numarası ve geçerlilik tarihiyle kayda geçirilmesi.

Mükellef, vergi borcunu ödemekle yükümlü kişi ya da kurumdur; vergi kimlik numarası bu yükümlüyü sistemde tekil olarak tanımlayan numaradır.

Müşteri kayıp oranı, dönem başındaki müşterilerin ne kadarının dönem içinde alışverişi kestiğini gösteren yüzdedir.

CAC, belirli bir dönemde yeni müşteri kazanmak için yapılan pazarlama ve satış harcamalarının, kazanılan yeni müşteri sayısına bölünmesidir.

Müşteri risk limiti, bir müşteriye aynı anda taşınmasına izin verilen azami toplam risk tutarıdır; açık bakiyeyi, vadesi gelmemiş çek ve senedi, faturalanmamış sevkiyatı ve açık siparişi kapsar, aşıldığında sevkiyat durur.

Müşteri segmentasyonu, müşterilerin ciro, kârlılık, satın alma sıklığı veya sektör gibi ölçütlere göre gruplara ayrılmasıdır.

LTV, bir müşterinin sizinle çalıştığı süre boyunca bırakması beklenen toplam brüt kârdır.

Nakit akışı, belirli bir dönemde işletmenin kasa ve banka hesaplarına giren ve çıkan paranın farkıdır.

Nakit akış tablosu, dönem içindeki nakit giriş ve çıkışlarını faaliyet, yatırım ve finansman olarak üç grupta gösterir.

Nakit döngüsü, hammaddeye ödenen paranın satış sonunda tahsilat olarak geri dönmesine kadar geçen gün sayısıdır.

Nakit oranı, kısa vadeli borçların hiçbir tahsilat yapılmadan yalnız eldeki parayla ne kadarının ödenebileceğini gösterir.

13 haftalık nakit projeksiyonu, önümüzdeki bir çeyreğin nakit giriş ve çıkışlarının hafta hafta tahmin edildiği çalışma tablosudur.

Nem geri kazanımı, lifin kuru ağırlığına oranla tuttuğu nem yüzdesidir; iplik ticaretinde tartım bu değere göre düzeltilir.

Nesting, kesilecek parçaların sac, levha ya da kumaş üzerine fireyi en aza indirecek biçimde yerleştirilmesidir.

Net kâr, tüm gelirlerden faaliyet, finansman ve vergi dahil bütün giderler düşüldükten sonra kalan sonuçtur.

Net ücret, tüm yasal kesintiler yapıldıktan sonra çalışanın banka hesabına geçen tutardır.

OEE, bir makinenin planlanan üretim süresinin ne kadarını kayıpsız ve sağlam çıktıya çevirdiğini tek yüzdeyle gösteren ölçüdür.

OPC-UA, farklı marka makine ve kontrol cihazlarının verisini ortak ve güvenli bir yapı üzerinden yazılıma açan endüstriyel iletişim standardıdır.

Ortakların şirketten çektiği veya şirkete koyduğu paranın izlendiği hesap; ortak çekişi bağış değil borçlanmadır ve faiz hesabı gerektirir.

OTIF, bir teslimatın hem söz verilen tarihte hem de tam miktarda yapılıp yapılmadığını tek oranla ölçen tedarik performans göstergesidir.

Otonom bakim, TPM sutunlarindan biridir: temizlik, yaglama, sikma ve gunluk kontrol gibi basit bakim islerinin makineyi kullanan operatore devredilmesidir.

Ödeme planı, bir borcun hangi tarihlerde hangi tutarlarla kapatılacağını gösteren taksit takvimidir.

Ölçü birimi ve çevrim, aynı malzemenin alım, stok ve satış aşamalarında farklı birimlerle izlenmesi ve aralarındaki sabit orandır.

Ölü stok, uzun süredir hareket görmeyen ve öngörülebilir dönemde satılma ya da kullanılma ihtimali kalmayan envanterdir.

Önleyici bakım, arıza çıkmasını beklemeden takvime ya da çalışma sayacına bağlı olarak yapılan periyodik bakımdır.

Örtme faktörü, kumaş yüzeyinin ipliklerle ne kadar kapatıldığını sıklık ve iplik kalınlığından türeten sayısal ölçüdür.

ÖTV, akaryakıt, motorlu taşıt, alkol-tütün ve bazı dayanıklı tüketim ürünleri gibi listelenmiş mallardan kural olarak tek aşamada alınan tüketim vergisidir.

Özel entegratör, GİB'den izin almış, mükellef adına e-Belge gönderip alan ve saklayan aracı hizmet sağlayıcısıdır.

ROE, ortakların işletmeye koyduğu sermayenin yılda ne kadar net kâr ürettiğini gösteren orandır.

Pareto analizi, hata veya maliyet kalemlerini büyükten küçüğe sıralayıp toplamın çoğunu üreten az sayıdaki kalemi ayıran yöntemdir.

Parti büyüklüğü, tek seferde üretilen ya da satın alınan miktardır; kurulum maliyeti ile stok taşıma maliyeti arasındaki dengeyi belirler.

Parti takibi, aynı koşullarda üretilen veya aynı sevkiyatla gelen mal grubunu tek numarayla izleyip hareketlerini bu numaraya bağlamaktır.

Pazaryeri entegrasyonu, e-ticaret platformlarındaki ürün, fiyat, stok ve sipariş bilgisinin kendi sisteminizle otomatik alışverişidir.

Personel devir hızı, bir dönemde işten ayrılan çalışan sayısının ortalama çalışan sayısına oranıdır.

Planlı bakım, tarihi, süresi ve yapılacak işleri önceden belirlenip üretim programına duruş olarak işlenmiş bakım çalışmasıdır.

Planlı duruş, mola, vardiya devri, periyodik bakım gibi önceden bilinen ve takvime yazılmış üretim yapılmayan süredir.

Plansız duruş, arıza, malzeme gelmemesi, operatör yokluğu gibi öngörülmemiş nedenlerle üretimin durduğu süredir.

Plasiyer, kendisine tanımlı bölge veya müşteri listesini sahada dolaşarak sipariş toplayan, çoğu zaman tahsilat da yapan satış temsilcisidir.

PLC, makinenin sensörlerini okuyup motor ve valflerini yazılı kurallara göre süren, sahada çalışan programlanabilir denetleyicidir.

PLM, ürünün tasarımdan revizyona ve kullanımdan kalkmasına kadar tüm teknik verisini, sürümlerini ve değişiklik onaylarını yöneten sistemdir.

Enerji izleme sistemi, sayaç ve analizörlerden gelen elektrik verisini toplayıp hat ve makine bazında raporlayan yapıdır.

Poka-yoke, bir hatanın yapılmasını fiziksel olarak imkânsız kılan ya da yapıldığı anda haber veren basit hata önleme düzeneğidir.

POS, perakende satışın yapıldığı noktada satışı kaydeden, ödemeyi alan ve satılan malı stoktan düşen satış terminalidir.

PPAP, seri üretime geçmeden önce parçanın müşteri şartlarını karşıladığını belgelerle kanıtlayan onay dosyasıdır.

PPM, milyonda kaç parçanın uygunsuz çıktığını gösteren, parça bazlı kalite ölçüsüdür.

Proforma fatura, satış gerçekleşmeden önce düzenlenen; fiyat, miktar ve teslim koşullarını gösteren, muhasebe kaydı doğurmayan teklif belgesidir.

Puantaj, çalışanın ay içinde hangi gün çalıştığını, izinli, raporlu ya da devamsız olduğunu gün gün gösteren kayıttır.

PUKÖ, bir iyileştirmeyi planla, uygula, kontrol et ve önlem al adımlarından oluşan kapalı bir döngüde yürüten yöntemdir.

Raf ömrü ürünün kullanılabilir kaldığı süre, son kullanma tarihi ise bu sürenin bittiği takvim günüdür.

Performans, makine çalışır durumdayken ideal hızına göre ne kadar hızlı ürettiğini gösteren orandır.

Reaktif güç, motor ve trafo gibi endüktif yüklerin şebekeden çekip iş üretmeden geri verdiği güçtür; kompanzasyon onu yerinde üretir.

Reçete, kimya, gıda ve boya gibi proses üretiminde bir partiden çıkacak ürünün bileşen oranlarını ve proses koşullarını tanımlar.

Reeskont, senede bağlı vadeli alacak ve borçların dönem sonunda bugünkü değerine indirgenmesi işlemidir.

REST, web API'lerinin veriyi adreslerle temsil edip HTTP fiilleriyle işlem yapmasını öngören yaygın tasarım biçimidir.

Rezerve stok, fiziksel olarak depoda bulunan ancak açık bir siparişe veya iş emrine tahsis edildiği için başka bir satışa verilemeyen miktardır.

İşyerindeki tehlikelerin önceden listelenip olasılık ve şiddetine göre puanlandığı, her risk için önlem ve sorumlu atanan zorunlu belge.

ROI, bir yatırımdan elde edilen net kazancın yatırım tutarına oranıdır.

RPN, FMEA'da bir hata biçiminin şiddet, olasılık ve saptanabilirlik puanlarının çarpımıyla bulunan öncelik sayısıdır.

RTO sistemin en geç ne kadar sürede ayağa kalkacağını, RPO en fazla ne kadarlık verinin kaybedilebileceğini belirtir.

RTY, çok adımlı bir sürecin baştan sona hiçbir adımda düzeltme görmeden tamamlanma oranıdır.

SaaS, yazılımın sağlayıcının sunucularında çalıştırılıp tarayıcıdan abonelikle kullanıldığı modeldir.

Sabit maliyet, üretim veya satış hacmi değişse de kısa vadede toplam tutarı değişmeyen giderdir.

Sac fire oranı, kesime giren levhanın parçaya dönüşmeyen kısmının alan ya da ağırlık cinsinden yüzdesidir.

Safha maliyeti, sürekli ve birbirinin aynı ürün üretilen hatlarda dönem maliyetini üretim miktarına bölerek hesaplayan yöntemdir.

Sapma izni, şartnameye tam uymayan ürünün müşterinin yazılı onayıyla belirli adet veya süre için kabul edilmesidir.

Dönem içinde satılan ürünlerin doğrudan maliyeti; satış gelirinden düşüldüğünde brüt kârı verir.

Satın alma siparişi, tedarikçiye gönderilen; kalem, miktar, fiyat, teslim tarihi ve ödeme koşulunu bağlayan resmi alım belgesidir.

Satın alma talebi, bir birimin ihtiyacını satın almaya bildirdiği; onaylandığında siparişe dönüşen iç belgedir.

Satış hunisi, müşteri adayının ilk temastan siparişe kadar geçtiği aşamaları ve her aşamada kalan fırsat sayısını gösteren yapıdır.

Satış iadesi, sevk edilmiş ve faturalanmış malın müşteriden geri alınması ve stok, cari hesap ile KDV kayıtlarının buna göre düzeltilmesidir.

Satış primi, belirlenen hedefe göre satış personeline ödenen değişken ücrettir; hedef ise dönem başında konan ciro, adet veya kâr eşiğidir.

Satış siparişi, müşterinin onayladığı ürün, miktar, fiyat ve teslim tarihini bağlayıcı biçimde kayda geçiren belgedir; üretim ve sevkiyat bu belgeden tetiklenir.

Satış teklifi, belirli ürün ve miktarlar için fiyat, vade, teslim süresi ve geçerlilik tarihini yazılı olarak bildiren, sipariş öncesi belgedir.

SCADA, sahadaki PLC ve cihazları tek ekrandan izleyip kumanda etmeye ve alarm verisi toplamaya yarayan sistemdir.

Senet, borçlunun belirli bir tutarı belirli bir tarihte ödemeyi yazılı olarak taahhüt ettiği kıymetli evraktır.

Sepet ortalaması, belirli bir dönemdeki toplam satış tutarının sipariş (veya fiş) sayısına bölünmesiyle bulunan, işlem başına ortalama tutardır.

Serbest nakit akışı, işin sürmesi için gereken yatırımlar yapıldıktan sonra işletmede kalan nakittir.

Seri numarası takibi, her bir ürünün tek tek benzersiz numarayla izlenmesi ve tüm hareketlerinin bu numaraya bağlanmasıdır.

SGK primi, prime esas kazanç üzerinden işçi ve işveren paylarıyla hesaplanan sosyal güvenlik kesintisidir.

SGK taban ve tavan ücreti, prime esas kazancın altına inemeyeceği ve üstüne çıkamayacağı yasal sınırlardır.

Sigma seviyesi, bir sürecin hata oranını ortak bir ölçeğe çeviren göstergedir; 6 sigma yaklaşık 3,4 DPMO'ya karşılık gelir.

Müşteriden alınmış ancak henüz sevk edilmemiş siparişlerin toplam tutarı; gerçekleşmiş ciro değil, gelecekteki satışın taahhüdüdür.

Sipariş karşılama oranı, müşterinin istediği miktarın ne kadarının talep edilen tarihte, tek seferde sevk edilebildiğini gösteren orandır.

Sipariş onay akışı, satın alma talebinin tutar ve kategoriye göre hangi yetkililerden geçerek siparişe dönüşeceğini belirleyen kurallar zinciridir.

Sipariş (iş emri) maliyetlemesi, her iş emrini veya partiyi ayrı bir maliyet nesnesi sayan hesaplama yöntemidir; bir siparişi açmanın sabit gideri olan sipariş verme maliyetiyle aynı şey değildir.

SLA sağlayıcının taahhüt ettiği hizmet düzeyini, çalışma süresi (uptime) sistemin erişilebilir kaldığı zaman oranını gösterir.

SMED, kalıp ve ürün değişim süresini tek haneli dakikaya indirmeyi hedefleyen, hazırlık işlerini iç ve dış olarak ayıran yöntemdir.

Sonsuz kapasite planlaması tezgahı sınırsız sayar; sonlu kapasite planlaması işleri mevcut kapasiteye sığdırarak gerçekçi tarih üretir.

SPC, üretim sırasında ölçüm alıp değişkenliğin doğal mı yoksa özel bir nedene mi bağlı olduğunu ayırt etme yöntemidir.

SSO, kullanıcının tek kurumsal hesapla birden çok uygulamaya ayrı parola girmeden girmesini sağlayan yöntemdir.

Standart iş, bir işin bugün bilinen en iyi yapılış biçiminin süre, sıra ve ara stok bilgisiyle yazıya dökülmüş halidir.

Standart maliyet, bir ürünün ürün ağacı ve rotasına göre önceden belirlenmiş hedef maliyetidir.

Standart süre, bir işin normal hızda çalışan yetkin bir operatör tarafından, dinlenme ve gecikme payları dahil tamamlanma süresidir.

Stok bulunurluk oranı, bir kalem için önden koyduğunuz hizmet düzeyi hedefidir: talebin yüzde kaçını raftan karşılamayı göze aldığınızı söyler ve tutmanız gereken emniyet stoğunu doğrudan belirler.

Stoğun kayıtlı maliyeti net gerçekleşebilir değerinin üstüne çıktığında, aradaki farkın karşılık ayrılarak gidere yazılması.

Stok devir hızı, bir dönemde stokun kaç kez satılıp yerine konduğunu gösteren orandır.

Stok doğruluğu, sistemdeki kayıtla fiziksel sayımın örtüşme oranını gösteren ve depo güvenilirliğini ölçen göstergedir.

Stok sayımı, kayıttaki miktarın fiziksel miktarla karşılaştırılmasıdır; dönemsel sayım her şeyi bir kerede, sürekli sayım küçük gruplar hâlinde yıla yayarak yapar.

Stok senkronu, aynı ürünün mağaza, depo, web sitesi ve pazaryerlerindeki miktar bilgisinin tek kaynaktan güncel tutulmasıdır.

Stopaj, ödemeyi yapanın brüt tutardan vergiyi kesip vergi dairesine yatırması, karşı tarafa net tutarı ödemesi esasına dayanan kaynakta kesinti yöntemidir.

S&OP, satış tahmini ile üretim, stok ve tedarik kapasitesini aylık bir toplantı düzeninde tek plan üzerinde uzlaştıran süreçtir.

Şüpheli alacak, vadesi geçtiği hâlde tahsil edilemeyen ve dava ya da icra safhasına düşmüş alacaktır; şartları sağlandığında karşılık ayrılıp gider yazılır.

Tahakkuk esası, gelir ve giderin para hareketine göre değil, işin gerçekleştiği ana göre kaydedilmesidir.

Tahsilat, müşteriden alacağın nakit, banka, kart, çek veya senetle alınması ve carinin borcunun bu tutarda azaltılmasıdır.

Takt time, müşteri talebini karşılamak için hattan kaç saniyede bir ürün çıkması gerektiğini söyleyen hedef ritimdir.

Talaş kaldırma oranı, birim zamanda parçadan uzaklaştırılan malzeme hacmidir; genellikle cm³/dk cinsinden ölçülür.

Gelecek dönemde her üründen ne kadar satılacağının sayısal öngörüsü; üretim, satın alma ve stok planlarının başlangıç girdisi.

Taylor denklemi, kesme hızı ile takım ömrü arasındaki ters ilişkiyi üstel bir bağıntıyla tanımlar.

Tedarikçi karnesi, her tedarikçinin teslim, kalite, fiyat ve iletişim performansını sayısal olarak puanlayan dönemsel değerlendirme tablosudur.

Tedarikçi yönetimi, malzeme ve hizmet aldığınız firmaların seçimi, sözleşmesi, performans takibi ve risk dağılımının tek elden yürütülmesidir.

Tedarik süresi, siparişin verilmesinden malzemenin kullanıma hazır hale gelmesine kadar geçen toplam takvim süresidir.

TEEP, OEE'yi takvimin tamamı üzerinden ölçerek makinenin 7/24 potansiyeline göre ne kadarının kullanıldığını gösterir.

Tekdüzen hesap planı, işletmelerin aynı hesap numaralarını kullanmasını sağlayan standart hesap listesidir.

Teklif talebi (RFQ), belirli bir malzeme veya hizmet için birden çok tedarikçiden aynı şartlarla fiyat ve teslim süresi istenmesidir.

Teknik servis, satış sonrasında ürünün kurulum, arıza, bakım ve onarım taleplerinin servis kaydı üzerinden yönetildiği süreçtir.

Tek kaynak riski, kritik bir malzemeyi tek tedarikçiden almanın yarattığı; o tedarikçi durduğunda üretimin de durması riskidir.

Tek parça akışı, ürünün istasyonlar arasında parti halinde değil birer birer ilerlemesi esasına dayanan çalışma biçimidir.

Teminat mektubu, bankanın müşterisi adına, taahhüt yerine getirilmezse karşı tarafa belirli bir tutarı ödemeyi garanti ettiği belgedir.

Termin performansı, sevkiyatların söz verilen tarihte gerçekleşme yüzdesidir; teslim tarihine sadakati ölçer.

Test ortamı, canlı veriyi bozmadan deneme yapmak için kurulan, gerçek sistemin ayrı bir kopyasıdır.

Tevsik zorunluluğu, belirli tutarı aşan tahsilat ve ödemelerin banka, PTT veya finansal kurum aracılığıyla yapılıp belgelendirilmesi yükümlülüğüdür.

Titreşim analizi, dönen ekipmandan alınan titreşim ölçümünün genlik ve frekansına bakarak mekanik kusurları arıza çıkmadan ayırt etme yöntemidir.

Toplama, sipariş kalemlerinin depo raflarından alınıp sevkiyata hazırlanması işlemidir ve depo iş gücünün en büyük kısmını tüketir.

Toplam sahip olma maliyeti, bir alımın satın alma bedeline ek olarak nakliye, stok, kalite ve kullanım maliyetlerini de toplayan ölçüdür.

TPM, ekipman kaynakli kayiplari (durus, hiz, kalite) sutunlar halinde ele alan toplam verimli bakim yaklasimidir.

Transfer fiyatı, aynı grup içindeki iki birim ya da şirket arasında yapılan mal ve hizmet alışverişine uygulanan fiyattır.

UBL-TR, e-Fatura ve e-İrsaliye belgelerinin GİB tarafından belirlenen XML biçimidir; belgenin her alanı bu şemaya göre yazılır.

Uygunsuzluk şarta uymayan durumdur; DÖF ise kök nedeni gidermek (düzeltici) veya olası bir nedeni önceden ortadan kaldırmak (önleyici) için açılan kayıttır.

Ücret bordrosu, bir dönemde her çalışanın kazanç ve kesintilerini kalem kalem gösteren, işverenin düzenlemek ve saklamakla yükümlü olduğu belgedir.

Üç yönlü eşleştirme, tedarikçi faturasının ödenmeden önce sipariş ve mal kabul kaydıyla miktar ve fiyat yönünden karşılaştırılmasıdır.

Üretim rotası, bir ürünün hangi iş merkezlerinden hangi sırayla geçeceğini ve her operasyonun kurulum ile birim süresini tanımlayan kayıttır.

Ürün ağacı, bir mamulün bir biriminin üretilmesi için gereken malzeme, yarı mamul ve miktarların seviyeli listesidir.

Ürün karması, bir dönemde üretilen ürünlerin birbirine göre oranıdır; kapasite ve verimlilik hesaplarının çoğu bu orana bağlıdır.

Aynı ürünün renk, beden, ebat gibi kırılımlarından her biri; stok, barkod ve satış takibi ana kartta değil varyant seviyesinde yapılır.

Vadeli satış maliyeti, parayı vade boyunca müşterinin kullanmasından doğan ve fiyatın içinde görünmeyen finansman yüküdür.

Vade farkı, peşin fiyat ile vadeli fiyat arasındaki farktır; paranın geç tahsil edilmesinin bedelidir.

Vade ve ödeme koşulu, faturanın hangi tarihten itibaren kaç gün sonra ödeneceğini ve erken ödeme indirimi olup olmadığını belirler.

Vardiya, işyerindeki çalışma süresinin gün içinde birbirini izleyen ekiplere bölünmesidir.

Verimlilik, elde edilen çıktının bunun için harcanan girdiye (işçilik saati, makine saati, malzeme) oranıdır.

Veri göçü, eski sistemdeki cari, stok, ürün ve bakiye kayıtlarının yeni yazılıma taşınmasıdır.

Webhook, bir olay gerçekleştiğinde kaynak sistemin verdiğiniz adrese kendiliğinden bildirim göndermesidir.

WIP, üretime girmiş ama henüz mamule dönüşmemiş, hat üzerinde işlenen veya sırada bekleyen toplam iş miktarıdır; bir stok kartı değil, akış ölçüsüdür.

WMS, depo içindeki yerleşim, toplama, yerleştirme ve sayım işlemlerini adres ve görev seviyesinde yöneten depo yönetim sistemidir.

WPS, bir kaynak bağlantısının hangi parametrelerle yapılacağını yazılı olarak tanımlayan onaylı üretim talimatıdır.

Yağ analizi, çalışan makineden alınan yağ numunesindeki parçacık, su ve viskozite değişimini ölçerek içerideki aşınmayı okuma yöntemidir.

Yalın üretim, müşteri gözünden değer katan adımları koruyup geri kalan her şeyi sistemli biçimde azaltmayı esas alan üretim yaklaşımıdır.

Yarı mamul, üretimin bir kısmı tamamlanmış ancak henüz satılabilir ürün hâline gelmemiş, kendi stok kartıyla izlenen ara kalemdir; aynı mala akış gözüyle bakan ölçü WIP'tir.

Yedekleme, verinin kaybolma ihtimaline karşı ayrı bir ortamda tutulan kopyasının düzenli olarak alınmasıdır.

Yedek parça stoğu, ekipman arızasında ya da planlı bakımda kullanılmak üzere tutulan bakım malzemelerinin bulundurulmasıdır.

Yeniden değerleme, duran varlıkların kayıtlı değerinin belirlenen oranla artırılıp amortismanın yeni değer üzerinden hesaplanmasıdır.

Yeniden işlem, uygunsuz çıkan ürünü hurdaya ayırmak yerine ek işlemle şartnameye uygun hale getirmektir.

Yeniden sipariş noktası, eldeki miktar bu seviyeye düştüğünde yeni siparişin açılması gereken stok eşiğidir.

Perakende satışta fiş kesen, kart tahsilatını alan ve günlük mali raporunu GİB'e ileten yazar kasa-POS cihazı.

Yerinde kurulum, yazılımın kendi sunucunuzda çalıştırıldığı ve bakım sorumluluğunun size ait olduğu modeldir.

Yetki matrisi, hangi rolün hangi ekranda ne yapabileceğini (görme, ekleme, değiştirme, silme) tek tabloda gösteren düzendir.

Yevmiye defteri, tüm muhasebe kayıtlarının belge tarihine göre sırayla ve madde numarasıyla yazıldığı ana defterdir.

Yıllık izin, aynı işyerinde en az bir yıl çalışan işçinin kıdemine göre hak kazandığı ücretli dinlenme süresidir.

Yıpranma ve aşınma, kullanım sürdükçe yüzeylerin, yatakların ve toleransların bozularak ekipman performansının düşmesidir.

Ra, işlenmiş yüzey profilinin orta çizgisinden sapmalarının ölçme uzunluğu boyunca ortalama mutlak değeridir; mikrometre cinsinden yazılır ve teknik resimde yüzey şartını tanımlar.

Zaman çiti, planın belirli bir tarihe kadar dondurulduğu; bu pencere içindeki değişikliklerin ancak onayla yapılabildiği planlama kuralıdır.