Aylık brüt ücretinizden saatlik ücreti çıkarır, hafta içi %50 ve tatil %100 zamlı mesaiyi ayrı ayrı hesaplar. Brütü değil eline geçeni gösterir: SGK primi, gelir vergisi ve damga vergisi tek tek düşülür — ayrıca yıllık 270 saatlik yasal üst sınırı izler.
| Adım | Nasıl bulundu | Tutar |
|---|
Asgari ücret gelir vergisi istisnası bu hesaba ayrıca uygulanmadı. İstisna her ay bir kez, ücret bordrosunun tamamı üzerinden uygulanır; burada yalnızca fazla mesainin ek vergi yükü gösteriliyor. Aynı şekilde SGK kesintisi, normal ücretinizle birlikte tavana takılıp takılmadığına bakılarak artan kısım üzerinden hesaplanır. Hesaplama tarayıcınızda yapılır; girdiğiniz veriler sunucuya gönderilmez.
Saatlik brüt ücret = Aylık brüt ücret ÷ 225
Hafta içi fazla mesai = Saatlik ücret × 1,5 × saat
Tatil mesaisi = Saatlik ücret × 2 × saat
225 sayısı keyfî değil: haftalık yasal çalışma süresi 45 saat, günlük 7,5 saattir; 30 günlük ay üzerinden 30 × 7,5 = 225 saat eder. Bölen olarak 240 kullanmak — yani günde 8 saat saymak — saatlik ücreti yaklaşık %6 düşük gösterir ve fazla mesai alacağını eksiltir. En sık rastlanan hesap hatası budur.
%50 zam (1,5 kat): haftalık 45 saati aşan normal fazla çalışma.
%100 zam (2 kat): hafta tatilinde, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde yapılan çalışma.
%25 zam (1,25 kat): haftalık çalışma süresi sözleşmeyle 45 saatin altında belirlenmişse, o süre ile 45 saat arasında kalan çalışma "fazla sürelerle çalışma" sayılır. Bu araç 45 saatlik standart düzeni varsayar; sözleşmenizde 40 saat gibi daha kısa bir süre yazıyorsa aradaki saatleri ayrıca %25 üzerinden hesaplamanız gerekir.
Fazla çalışma süresi yılda toplam 270 saati geçemez (İş K. md.41). Bu sınır aşıldığında yapılan çalışmanın ücreti yine ödenir — sınır ücret alacağını değil çalıştırma yetkisini kısıtlar; aşılması işveren bakımından idari para cezası sebebidir.
Ayrıca fazla çalışma yaptırmak için işçinin yazılı onayı gerekir. Araç bu sınırı izler ve yıl toplamınız 270 saate yaklaştığında veya aştığında uyarı verir. Hafta tatili ve genel tatil çalışmalarının bu sınıra dahil olup olmadığı uygulamada tartışmalıdır; bu yüzden iki toplam da ayrı gösterilir.
Fazla mesai ücreti prime esas kazanca dahildir ve ücret gibi vergilendirilir. Sırasıyla üç kesinti yapılır: işçi SGK primi %14 ve işsizlik primi %1 (toplam %15), ardından kalan matrah üzerinden gelir vergisi, en sonda brüt üzerinden binde 7,59 damga vergisi.
Gelir vergisi artan oranlı olduğu için aynı fazla mesai, yılın başında ve sonunda farklı net tutar verir. Kümülatif matrahınız yükseldikçe üst dilime geçersiniz ve elinize geçen azalır. Toplam kazancınız SGK tavanını aşıyorsa aşan kısım prime tabi olmaz — araç bunu da hesaba katar.
Aylık brüt ücret 225'e bölünür. Bu sayı haftalık 45 saatlik yasal çalışma süresinden gelir: günde 7,5 saat üzerinden 30 günlük ay, 225 saatlik aylık çalışma süresine karşılık gelir. Bulunan saatlik ücret hafta içi fazla çalışmada 1,5 katına, hafta tatili ve genel tatil çalışmasında 2 katına çıkarılır. Bölen olarak 240 veya 30 gün × 8 saat kullanmak yaygın bir hatadır ve saatlik ücreti olduğundan düşük gösterir.
Haftalık 45 saati aşan çalışma için her saate normal saatlik ücretin yüzde 50 fazlası ödenir; yani saat başına 1,5 kat. Hafta tatilinde ve ulusal bayram ile genel tatil günlerinde yapılan çalışmada yüzde 100 zam uygulanır; yani 2 kat. Haftalık çalışma süresi sözleşmeyle 45 saatin altında belirlenmişse, 45 saate kadar olan kısım fazla sürelerle çalışma sayılır ve yüzde 25 zamla ödenir.
4857 sayılı İş Kanunu'nun 41. maddesine göre fazla çalışma süresi yılda toplam 270 saati geçemez. Bu sınır aşıldığında yapılan çalışmanın ücreti yine ödenir; sınır ücret alacağını değil çalıştırma yetkisini sınırlar ve aşılması işveren açısından idari yaptırım sebebidir. Ayrıca fazla çalışma için işçinin yazılı onayının alınması gerekir.
Evet, ikisi de kesilir. Fazla mesai ücreti prime esas kazanca dahildir; işçiden yüzde 14 SGK ve yüzde 1 işsizlik primi kesilir, ancak toplam kazanç SGK tavanını aşıyorsa aşan kısım prime tabi olmaz. Kalan tutar gelir vergisi matrahına girer ve kümülatif matrahınıza göre artan oranlı tarifeden vergilendirilir. Damga vergisi de binde 7,59 oranında uygulanır. Bu yüzden brüt fazla mesai ücreti ile ele geçen tutar arasında ciddi fark oluşur.
Evet. İşçi isterse zamlı ücret yerine serbest zaman kullanabilir: her fazla çalışma saati için 1 saat 30 dakika, her fazla sürelerle çalışma saati için 1 saat 15 dakika serbest zaman hak eder. Bu serbest zamanın altı ay içinde, iş gününde ve ücretinde kesinti olmaksızın kullandırılması gerekir. Tercih işçinindir; işveren tek taraflı olarak ücret yerine izin dayatamaz.
Bu araç bir hesaplayıcıdır; bordro programı değildir ve mali müşavirinizin yerine geçmez. İşletmenizin cari, stok ve tahsilat kayıtlarını tek yerde toplamak istiyorsanız İLGERU Hesap'ı kendi verilerinizle görelim.