ERP veya MES yatırımının kaç ayda kendini ödediğini hesaplar — ama iki şeyi yok saymadan: devreye alma döneminde fayda sıfırdır, işletim gideri devam eder ve hedeflenen tasarrufun tamamı gerçekleşmez. Sonuç ay ay birikimli nakit tablosuyla çıkar; kendini ödemiyorsa araç bunu size söyler.
Çift sayım uyarısı. Duruş maliyeti aracından gelen bir tasarrufu buraya yazdıysanız, aynı kalemi ayrıca işçilik tasarrufu olarak ikinci kez eklemeyin: duruş maliyeti hesabı boşta bekleyen operatörün ücretini zaten içinde barındırır. Aynı risk fire maliyeti ile hurda tasarrufu arasında da vardır. Çift sayılan her lira geri ödeme süresini olduğundan kısa gösterir.
Birikimli net = −Yatırım − (Aylık işletim gideri × Ay) + (Hedeflenen aylık tasarruf × Gerçekleşme oranı) × Fayda ayı sayısı · Fayda ayı sayısı = Değerlendirme ayı − Devreye alma ayı · Basit ROI = Birikimli net ÷ (Yatırım + Toplam işletim gideri)
| Kalem | Aylık hedef | Gerçekleşme sonrası aylık | Yıllık (12 ay) | Payı | İşlem |
|---|
| Adım | İşlem | Sonuç |
|---|
Her adım tek başına okunabilir. Bir varsayımı kabul etmiyorsanız ilgili girdiyi değiştirin; hesap yeniden kurulur. Rakamı kaynağını göstermeden toplantıya götürmeyin.
| Yıl | Yatırım | İşletim gideri | Fayda ayı | Fayda | Net nakit | Birikimli net |
|---|
| Varsayım | Bu hesapta ne kabul ediliyor | Değiştirebilir misiniz |
|---|---|---|
| Yatırımın ödenme zamanı | Bir defalık yatırımın tamamı 1. ayda ödenir | Hayır — taksitli ödemede geri ödeme süresi bir miktar kısalır |
| Devreye alma dönemi | Fayda sıfır, işletim gideri devam ediyor | Evet — süreyi siz girersiniz |
| Faydanın başlangıcı | Devreye almadan sonraki ilk ay tam faydayla başlar | Hayır — kademeli fayda modellenmez, bu yüzden sonuç bir miktar iyimserdir |
| Fayda gerçekleşme oranı | Hedeflenen tasarrufun girdiğiniz yüzdesi gerçekleşir | Evet — oranı siz girersiniz, varsayılan %100 değildir |
| Paranın zaman değeri | İskonto uygulanmaz; bugünkü lira ile üçüncü yılın lirası eşit sayılır | Hayır — uzun ufuklarda net bugünkü değer daha doğrudur |
| Enflasyon ve abonelik zammı | Abonelik ve tasarruf tutarları süre boyunca sabit kalır | Hayır — ikisi birlikte arttığında etki büyük ölçüde birbirini götürür |
| KDV | Hesaba girmez; tutarları KDV hariç girin | Hayır — indirilecek KDV işletmeden işletmeye değişir |
Gizli varsayım bırakmamak için tablo burada duruyor. Bir varsayım sizin işletmenize uymuyorsa sonucu ona göre yorumlayın; aracın verdiği rakam bir ölçüm değil, bu yedi kabulün aritmetiğidir.
| Konu | ROI hesaplama aracı | Bu araç |
|---|---|---|
| Devreye alma dönemi | Hesaba katmaz; kazanç ilk aydan itibaren akıyor sayılır | Ayrı bir girdi. O dönemde fayda sıfır, işletim gideri ödenmeye devam eder |
| Fayda gerçekleşme oranı | Yoktur; girdiğiniz kazanç aynen kullanılır | Ayrı bir girdi. Hedeflenen tasarruf girdiğiniz yüzdeyle indirgenir |
| Zaman dökümü | Ay ay geri ödeme tablosu | Yıl bazında birikimli tablo: yatırım, işletim gideri, fayda, net ve birikimli net ayrı sütunlarda |
| Girdi biçimi | Tek bir toplam kazanç rakamı | Kalem kalem aylık tasarruf listesi; her kalemin payı görünür |
| Ne zaman hangisi | Kazanç ve maliyet toplamı elinizde hazırsa | Aboneliği ve devreye alma dönemi olan yazılım yatırımlarında |
İki araç birbirinin yerine geçmez. Kaba bir ön eleme için ROI hesaplama yeterlidir; karar masaya geldiğinde devreye alma dönemi ve gerçekleşme oranı sorulacağı için bu araç gerekir.
Hesaplama tamamen tarayıcınızda yapılır; girdiğiniz tutarlar sunucuya gönderilmez ve kaydedilmez. Eklediğiniz kalemler yalnızca açık olan sayfanın belleğinde durur, sayfayı yenilerseniz kaybolur — çalışmanızı saklamak için "Sonucu kopyala" düğmesini kullanın.
Geri ödeme süresi iki sayının bölümüdür ama iki sayı da göründüğünden büyüktür.
Kapatılacak açık yalnız bir defalık yatırım değildir: devreye alma boyunca ödenen abonelik de açığa eklenir. Dört ay devreye alma ve aylık ₺1.000 abonelik, açığa ₺4.000 ekler.
Fayda dönemindeki aylık net ise brüt tasarruf değildir: önce gerçekleşme oranıyla indirgenir, sonra aylık abonelik düşülür. Hedef ₺3.500, oran %60 ve abonelik ₺1.000 ise aylık net ₺1.100'dür — ₺3.500 değil.
Geri ödeme ayı, devreye alma süresine açığın aylık nete bölümünü eklemekle bulunur.
Hedeflenen tasarrufun tamamına ulaşmak istisnadır. Ölçüm alışkanlığı geç yerleşir, bazı kalemler ölçülemez çıkar, bazı tasarruflar başka bir gidere dönüşür. Yüzde altmış ile seksen bandı savunulabilir bir kabuldür.
Bu aracın varsayılan örneği bilinçli olarak temkinlidir ve üç yıllık ufukta eksi sonuç verir. Sebebi basit: kendi ürününü satmaya çalışan bir hesap makinesinin çıktısı ilk itirazda çürür. Bu araç size cevabı söylemez, hesabı önünüze koyar.
Düşük varsayımla bile kendini ödeyen bir yatırım tartışmaya kapalıdır. Sonucu beğenmediyseniz oranı yükseltmeden önce, tasarruf kalemlerinin gerçekten ölçülebilir olup olmadığına bakın.
Tasarruf kalemleri farklı araçlardan geliyorsa aynı kayıp iki kez sayılabilir. En yaygın örnek duruş maliyetidir: o hesap boşta bekleyen operatörün ücretini zaten içerir, dolayısıyla duruş tasarrufunun yanına ayrıca "işçilik tasarrufu" yazmak aynı parayı iki kez saymaktır.
İkinci yaygın örnek fire ile hurdadır; üçüncüsü stok tasarrufu ile nakit tasarrufunun karıştırılmasıdır — stokta bağlı sermayenin çözülmesi tek seferlik bir nakit girişidir, her ay tekrarlayan bir tasarruf değildir.
Kalem adına ölçümün kaynağını yazın. Şişirilmiş bir geri ödeme süresi, projeyi başlatır ama altıncı ayda güveni bitirir.
Paranın zaman değerini görmez: iskonto uygulanmaz, bugünkü lira ile üçüncü yılın lirası eşit sayılır. Uzun ufuklu ve büyük tutarlı kararlarda net bugünkü değer ve iç verim oranı daha doğrudur.
Faydanın kademeli başlangıcını modellemez: devreye almadan sonraki ilk ay tam faydayla başlar sayılır, bu yüzden sonuç gerçekte olduğundan bir miktar iyimserdir. Bunu telafi etmek isterseniz devreye alma süresini biraz uzun girin.
Sayıya dökülmeyen kazançları da hesaba katmaz: denetime hazır kayıt, tek kişiye bağımlılığın azalması, hata oranının düşmesi. Bunları hesaba zorla sokmak yerine karar notunuza ayrı bir başlık olarak yazın. Yatırım öncesi hangi ölçümleri almanız gerektiğine dijital dönüşüm yol haritası yazımızda, geçişte en sık düşülen tuzaklara ERP geçişinde yapılan 7 hata yazımızda girdik.
Tek bir doğru sayı yoktur; cevap üç şeye bağlıdır ve üçü de işletmeye özgüdür: bir defalık yatırımın büyüklüğü, aylık işletim giderinin sürekliliği ve tasarrufun ne zaman başlayıp yüzde kaçının fiilen gerçekleştiği. Bu araç size sektör ortalaması vermez; girdiğiniz varsayımlarla nakit akışını ay ay kurar ve birikimli net rakamın hangi ayda artıya geçtiğini gösterir. Değerlendirme süresi içinde artıya geçmiyorsa bunu açıkça yazar. Sonucun eksi çıkması aracın hata yaptığı anlamına gelmez; girdiğiniz varsayımların o yatırımı desteklemediği anlamına gelir.
Çünkü o dönemde fayda sıfırdır ama gider durmaz. Abonelik, eğitim ve danışmanlık devreye alma boyunca da ödenir; sistem yerleşene kadar tasarruf tarafında henüz bir şey yoktur. Devreye alma dönemini yok sayan basit hesaplar yatırımı olduğundan hızlı ödeniyor gösterir. Dört aylık bir devreye alma, geri ödeme süresine yalnızca dört ay eklemez; o dört ayın işletim giderini de kapatılması gereken açığa ekler. Bu iki etki birleşince fark küçük yatırımlarda bile aylarla ölçülür ve projelerin en çok yanıldığı yer burasıdır.
Hedeflenen tasarrufun tamamının gerçekleşmesi istisnadır. Alışkanlıklar geç değişir, bazı kalemler ölçülemez çıkar, bazıları başka bir gidere dönüşür. Temkinli ve savunulabilir bir kabul yüzde altmış ile seksen bandıdır. Bu araç varsayılan olarak yüzde yüz koymaz; oranı siz girersiniz ve girdiğiniz oran ekranda, hesap adımlarında ve kopyaladığınız çıktıda görünür. Emin değilseniz düşük tutun: düşük varsayımla bile kendini ödeyen bir yatırım tartışmaya kapalıdır, yüzde yüz varsayımıyla ödenen bir yatırım ise ilk itirazda çürür.
ROI aracı, elinizde toplam kazanç ve toplam maliyet varken kârlılığı ölçer; kazancın zaman içinde nasıl dağıldığını sormaz. Bu araç tam olarak o dağılımı sorar ve üç yeri ayrı tutar. Birincisi devreye alma dönemi: faydayı sıfır sayar ama işletim giderini işletmeye devam eder. İkincisi fayda gerçekleşme oranı: hedeflenen tasarrufu girdiğiniz yüzdeyle indirger. Üçüncüsü yıl bazında birikimli tablo: hangi yılın sonunda ne kadar açık kaldığını gösterir. Elinizde tek bir toplam kazanç rakamı varsa ROI aracı yeterlidir; aboneliği ve devreye alma dönemi olan bir yazılım yatırımında bu araç daha dürüst sonuç verir.
Kalem adlarını açık yazarak ve her satırı tek bir ölçüme dayandırarak. En sık yapılan hata, duruş maliyeti aracında hesaplanan yıllık kaybın bir kısmını buraya tasarruf olarak yazıp aynı kaybın işçilik bileşenini ikinci kez işçilik tasarrufu satırı hâlinde eklemektir; duruş maliyeti hesabı boşta bekleyen operatörün ücretini zaten içerir. Aynı risk fire maliyeti ile hurda tasarrufu arasında da vardır. Her satırın hangi ölçümden geldiğini kalem adına yazın; iki satır aynı ölçüme dayanıyorsa birini silin. Çift sayılan tasarruf geri ödeme süresini olduğundan kısa gösterir.
Bu hesabın kalitesi girdiğiniz tasarruf kalemlerinin kalitesi kadardır. Fazla mesai saati, fire oranı ve duruş süresi bugün kayıtlıysa geri ödeme süresi sonradan tartışma konusu olmaz. Kendi rakamlarınızla demo ortamında konuşalım.