Yatırım tutarı, elde edilen kazanç ve süreyi girin; toplam ROI, yıllık ROI ve geri ödeme süresi çıksın. Aylık nakit akışını da girerseniz yatırımın hangi ayda kendini ödediğini ay ay görürsünüz. Hesaplama tarayıcınızda yapılır, veriniz sunucuya gönderilmez.
ROI tek bir bölme işleminden ibarettir; asıl iş, bölmeye giren iki sayının dürüst kurulmasıdır. Aşağıdaki satırlar hangi sayının nereden geldiğini gösterir.
| Adım | Formül | Sonuç | Ne anlama gelir |
|---|
| Ay | Aylık nakit | Kümülatif nakit | Kalan yatırım | Durum |
|---|
Hesaplama tamamen tarayıcınızda yapılır; girdiğiniz veriler sunucuya gönderilmez ve kaydedilmez. Sayfayı kapattığınızda veriler kaybolur.
Net kazanç = Toplam kazanç − Yatırım tutarı
ROI = Net kazanç ÷ Yatırım tutarı
Yıllık ROI (basit) = ROI × 12 ÷ Süre (ay)
Yıllık ROI (bileşik) = (1 + ROI) ^ (12 ÷ Süre) − 1
Geri ödeme süresi = Yatırım tutarı ÷ Aylık net nakit akışı
ROI yüzdesi, yatırılan her 1 lira için üstüne kaç lira kazanıldığını söyler. %60 ROI, 100 lira yatırıp 160 lira geri almak demektir — 60 lira değil.
Yatırım tarafında eksik sayma. Lisans veya makine bedeli görünür olandır; kurulum, veri taşıma, eğitim, danışmanlık, ek donanım ve geçiş döneminde düşen verim de maliyettir. Ekibin ayırdığı zamanı saat maliyetiyle parasallaştırıp ekleyin.
Kazanç tarafında şişirme. "Zaman kazandık" ölçülebilir bir kazanç değildir; kazanılan zaman fazla mesaiyi azalttıysa, bir işe alımı geciktirdiyse veya kapasiteyi artırdıysa kazançtır. Ölçemediğiniz kalemi hesaba katmayın; katarsanız ROI değil temenni hesaplarsınız.
ROI kârlılığı, geri ödeme süresi nakit riskini ölçer. Nakit dar bir işletmede on iki ayda kendini ödeyen orta getirili bir yatırım, otuz altı ayda kendini ödeyen yüksek getirili bir yatırımdan daha doğru karar olabilir; çünkü ilk seçenekte para daha kısa süre bağlı kalır.
Bu araç geri ödemeyi sabit aylık nakit akışı varsayımıyla hesaplar. Gerçekte kazanç kademeli başlar: ilk aylar genellikle sıfıra yakındır, verim oturunca yükselir. Böyle bir durumda ilk ayları düşük girilmiş ortalama ile değil, gerçekçi bir aylık tutarla hesaplayın.
Paranın zaman değerini görmez. Bugünkü lira ile üç yıl sonraki lirayı eşit sayar; enflasyon ve alternatif getiri hesaba girmez. Uzun vadeli büyük yatırımlarda net bugünkü değer ve iç verim oranı daha doğru sonuç verir.
Riski ve dağılımı görmez. Aynı ROI'yi veren iki yatırımdan biri garantiye yakın, diğeri belirsiz olabilir. Bir de sayıya dökülmeyen kazançlar vardır: hata oranının düşmesi, denetime hazır kayıt, işten ayrılan kişiye bağımlılığın azalması. Bunları ROI'ye zorla sokmak yerine karar notuna ayrıca yazın.
ROI kârlılığı ölçer: yatırdığınız paranın üstüne ne kadar kazandığınızı yüzde olarak söyler. Geri ödeme süresi ise riski ölçer: paranın kasaya ne kadar sürede geri döndüğünü söyler. İkisi farklı yönlere işaret edebilir. Beş yılda %200 getiren bir yatırımın ROI'si yüksektir ama parası uzun süre bağlı kalır; altı ayda kendini ödeyen küçük bir yatırımın ROI'si düşük görünse de nakit riski çok azdır. Karar verirken ikisine birlikte bakın.
Yalnız fatura tutarını değil, yatırımı çalışır hâle getiren her şeyi. Lisans veya makine bedelinin yanında kurulum, veri taşıma, eğitim, danışmanlık, ek donanım ve ilk dönemdeki verim kaybı da maliyettir. Ekibin projeye ayırdığı zaman da gerçek bir maliyettir; saat hesabıyla parasallaştırıp ekleyin. Bu kalemler atlandığında ROI olduğundan yüksek, geri ödeme süresi olduğundan kısa çıkar.
Basit yıllıklandırma toplam getiriyi yıl sayısına böler; kazancın yeniden yatırıldığını varsaymaz ve hesaplaması kolaydır. Bileşik yıllıklandırma ise getirinin her yıl birikerek büyüdüğünü varsayar ve yıllık bileşik oranı bulur. Bir yıldan uzun sürelerde bileşik değer her zaman daha düşük çıkar; iki farklı süredeki yatırımı karşılaştırırken doğru olan da odur. Araç ikisini birden gösterir ki hangisine baktığınızı bilerek karar verin.
Hayır, katmaz; bu ROI'nin en bilinen sınırıdır. Bugünkü 100 lira ile üç yıl sonraki 100 lira aynı sayılır, enflasyon ve alternatif getiri yok sayılır. Kısa vadeli ve tutarı sınırlı kararlarda bu kabul edilebilir bir basitleştirmedir. Uzun vadeli ve büyük yatırımlarda net bugünkü değer (NBD) ve iç verim oranı (İVO) gibi yöntemler daha doğrudur; ROI'yi ön eleme aracı olarak kullanın.
Kazancı tahmin etmek yerine ölçülebilir kalemlere bölün ve her birini yatırımdan önce ölçün. Tipik kalemler şunlardır: azalan fazla mesai saati, düşen fire ve hurda oranı, kısalan sipariş hazırlama süresi, azalan stok bağlı sermayesi, önlenen gecikme cezası ve kısalan tahsilat süresi. Her kalem için önceki durumu ay bazında yazın; yatırım sonrası aynı ölçümü tekrarlayın. Öncesi ölçülmemiş bir iyileşme, sonrasında kanıtlanamaz.
Fazla mesai saati, fire oranı, sipariş hazırlama süresi ve stok bağlı sermayesi bugün kayıtlıysa, yatırımın getirisi sonradan tartışma konusu olmaz. Kendi rakamlarınızla demo ortamında konuşalım.