Dönem kârından matrahı, matrahtan geçici vergiyi, mahsuplardan sonra da ödenecek tutarı adım adım hesaplar. Dördüncü dönem kaldırıldı — yılda üç dönem beyan edilir, son çeyreğin hesabı yıllık beyannamede kapanır. Araç bunu sizin için ayrıca yazar, çünkü dört dönemli eski bilgi hâlâ yaygın.
| Adım | İşlem | Tutar |
|---|
Matrah eksiye düşerse sıfır kabul edilir; geçici vergi negatif hesaplanmaz. Oluşan zarar sonraki dönemlerde ve yıllık beyannamede mahsuba konu olur.
| Dönem | Kapsadığı aylar | Beyan ve ödeme günü |
|---|
Hesaplama tamamen tarayıcınızda yapılır; girdiğiniz tutarlar sunucuya gönderilmez ve kaydedilmez.
Geçici vergide yılın son çeyreği için ayrı beyanname verilmez; dördüncü dönem kaldırılmıştır. Kalan üç dönem şunlardır: Ocak-Mart, Ocak-Haziran, Ocak-Eylül. Ekim-Aralık dönemi hiçbir yerde ayrıca beyan edilmez, yıllık beyanname ile kapanır.
Bu bilgi eski kaynaklarda hâlâ dört dönem olarak geçtiği için araç seçim kutusunda üç dönem gösterir ve dördüncünün durumunu ayrıca yazar. Kasım ayında "dördüncü dönemi ne zaman vereceğiz" sorusunun cevabı, vermeyeceğinizdir.
Her dönem yılbaşından itibaren birikmiş kazancı kapsar; ikinci dönemde nisan-haziran değil, ocak-haziranın tamamı beyan edilir. Bu yüzden hesaplanan vergiden önceki dönemlerde hesaplanan geçici vergi mahsup edilir — yoksa aynı kazanç iki kez vergilenirdi.
Pratik sonucu şudur: ikinci dönemde kâr gerilediyse ödenecek tutar eksi çıkabilir. Bu bir hata değildir; fazla kısım sonraki dönemde mahsup edilir veya iade sürecine girer.
Beyannamenin çıkış noktası bilançodaki ticari kârdır, ama matrah o değildir. Kanunen kabul edilmeyen giderler eklenir; istisnalar, indirimler ve devreden geçmiş yıl zararları düşülür. Kalan tutar geçici vergi matrahıdır.
Bu araç eklenecek ve düşülecek kalemleri size sorar, sınıflandırmayı yapmaz: bir giderin kanunen kabul edilip edilmediği tek tek değerlendirme işidir ve tahmin edilmesi hesabı kökten bozar. Rakamları defterinizden veya mali müşavirinizden alın.
Geçici vergi yalnız kurumlara özgü değildir; ticari kazanç ve serbest meslek kazancı sahibi gelir vergisi mükellefleri de öder. Fark orandadır: kurumlarda ve finans kurumlarında ayrı oranlar, gelir vergisi mükelleflerinde daha düşük bir oran uygulanır. Araç mükellef türünü seçtirir ve oranı parametre dosyasından okur.
Basit usulde vergilendirilenler ile kazancı yalnız ücretten ibaret olanlar bu hesabın dışındadır.
Yok, kaldırıldı. Yılda üç geçici vergi dönemi vardır: Ocak-Mart, Ocak-Haziran ve Ocak-Eylül. Yılın son çeyreği için ayrı bir geçici vergi beyannamesi verilmez; o dönemin hesabı yıllık beyanname ile kapanır. Dört dönemli eski bilgi hâlâ çok yerde dolaştığı için araç bunu ekranda ayrıca belirtir.
Çünkü dönemler kümülatiftir: her dönem yılbaşından itibaren birikmiş kazancı kapsar. İkinci dönemde yalnız nisan-haziran değil, ocak-haziranın tamamı beyan edilir. Bu yüzden önceki dönemlerde hesaplanan geçici vergi mahsup edilir; aksi hâlde aynı kazanç iki kez vergilenmiş olurdu.
Dönemi izleyen ikinci ayın 17. günü. Ocak-Mart dönemi 17 Mayıs, Ocak-Haziran dönemi 17 Ağustos, Ocak-Eylül dönemi 17 Kasım demektir. Bu tarihler hafta sonuna veya resmî tatile gelirse süre ilk iş gününe uzar; ayrıca yıl içinde çıkan sirkülerlerle uzatılabildiği için beyan öncesinde güncel duyuruyu kontrol etmekte yarar var.
Araç bu karşılaştırmayı yapmaz. Yurt içi asgari kurumlar vergisi, hesaplanan verginin indirim ve istisnalar uygulanmadan önceki kurum kazancının yüzde 10'undan az olamayacağı kuralıdır. Hangi indirim ve istisnaların asgari matrahtan düşülebildiği ayrı bir listeye bağlıdır ve şirketten şirkete değişir; bu yüzden burada yalnızca hatırlatılır, sayı üretilmez. İstisna veya indirim kullanıyorsanız asgari vergi karşılaştırmasını mali müşavirinizle yapın.
Önceki dönemlerde hesaplanan geçici vergi ile yıl içinde kesinti yoluyla ödenen vergilerin toplamı, bu dönemin vergisinden fazla demektir. Bu genellikle kârın önceki döneme göre gerilemesinden veya stopaj yükünün ağırlığından olur. Fazla kısım ödenmez; sonraki dönemlerde mahsup edilir veya iade süreci işletilir. Aracın gösterdiği eksi tutar bu fazlalıktır.
Ticari kâr, kesintiler ve önceki dönem mahsupları kayıt anında yerine oturduğunda geçici vergi dönemi bir hesap değil, bir kontrol işine dönüşür. Kendi defterinizle demo ortamında görelim.