Stok programınızdaki kritik seviye alanına yazacağınız sayı budur. Günlük talebinizi ve tedarik sürenizi girin; araç emniyet stoğunu, sipariş noktasını, ortalama stoğu ve yılda kaç sipariş açacağınızı adım adım göstererek hesaplasın — sonucu tek tıkla stok defterinize taşıyın.
Yeniden Sipariş Noktası = (Günlük Talep × Tedarik Süresi) + Emniyet Stoğu
Değer devri: Bu sayıyı stok defterine kritik seviye olarak yaz — sonuç yalnız bu tarayıcı sekmesinde taşınır, sunucuya gönderilmez ve bağlantı 15 dakika geçerlidir.
| Adım | İşlem | Sonuç |
|---|
Sipariş noktası yukarı yuvarlanır: yarım adet mal sipariş edilemez ve aşağı yuvarlamak tamponu tam da işe yarayacağı yerde küçültür.
| Hizmet seviyesi | z katsayısı | Emniyet stoğu | Sipariş noktası | %90'a göre fark |
|---|
Hesaplama tamamen tarayıcınızda yapılır; girdiğiniz değerler kaydedilmez. Sonucu e-postanıza gönderirseniz değerler yalnızca PDF hazırlanırken sunucuya gider, orada saklanmaz.
Sipariş noktası iki parçadan oluşur: tedarik süresi boyunca satılacak miktar ve talep beklenenden yüksek çıkarsa diye tutulan emniyet stoğu. Örnekler aynı ürünün rakamlarıyla verildi; hesaplayıcı da bu rakamlarla açılır.
Yeniden sipariş noktası = (Günlük talep × Tedarik süresi) + Emniyet stoğu
Birinci parça mecburi: siparişi verdiğiniz gün ile malın geldiği gün arasında satmaya devam edersiniz, o günlerin talebi elinizde durmalıdır. İkinci parça isteğe bağlıdır ve talep beklediğinizden yüksek çıkarsa ya da tedarikçi geç kalırsa devreye girer.
Örnek: günde ortalama 40 adet çıkan, tedarikçiden 7 günde gelen bir ürün; emniyet stoğu 40,64 adet (hesabı aşağıda).
Tedarik süresi talebi = 40 × 7 = 280 adet
Sipariş noktası = 280 + 40,64 = 320,64 adet, yukarı yuvarlanınca 321 adet
Eldeki stok 321 adede indiğinde yeni sipariş açılır.
Sonuç yukarı yuvarlanır: yarım adet mal sipariş edilemez ve aşağı yuvarlamak tamponu tam da işe yarayacağı yerde küçültür. Bu sayı stok programınızdaki kritik seviye alanına yazılacak sayıdır.
Sipariş noktası ne zaman sipariş vereceğinizi söyler; ne kadar sipariş vereceğinizi değil. O ikincisi parti büyüklüğü kararıdır ve nakliye, iskonto, raf ömrü gibi başka şeylere bakar. Araç, girdiğiniz partiyle ortalama stoğu ve yıllık sipariş sayısını gösterir: 500 adetlik partide ortalama stok 500 ÷ 2 + 40,64 = 290,64 adet, yılda 300 çalışma günüyle sipariş sayısı 12.000 ÷ 500 = 24 olur.
İki yol vardır ve araç ikisini de sunar: talep dalgalanmasından hesaplamak ya da elinizdeki bir sayıyı girmek.
Emniyet stoğu = z × Günlük talebin standart sapması × √Tedarik süresi
Örnek: sapma 12 adet, tedarik süresi 7 gün (√7 = 2,646).
%90: 1,28 × 12 × 2,646 = 40,64 adet, sipariş noktası 321 adet
%95: 1,65 × 12 × 2,646 = 52,39 adet, sipariş noktası 333 adet
%99: 2,33 × 12 × 2,646 = 73,98 adet, sipariş noktası 354 adet
Emniyet stoğu = Günlük talep × Emniyet gün sayısı
Güvenilir satış verisi yoksa bu basit yol daha sağlıklıdır. Emniyet gün sayısı tedarik süresindeki dalgalanmaya bakılarak seçilir: tedarikçi bazen 7, bazen 9 günde getiriyorsa aradaki 2 gün çıkış noktasıdır. Günde 40 adetle 40 × 2 = 80 adet eder. Araçta "Kendim gireceğim" seçeneğine 80 yazınca sipariş noktası 280 + 80 = 360 adet çıkar. Gün sayısı yöntemini ve her malzemeye neden aynı emniyet payının uygulanmadığını emniyet stoğu yazımızda anlattık.
Karekök şaşırtıcı görünür ama sebebi basittir: tedarik süresi boyunca günler birbirinden bağımsızdır ve bağımsız günlerin varyansları toplanır, standart sapmaları değil. Dört günün toplam sapması bir günün dört katı değil, iki katıdır.
Pratik sonucu şudur: tedarik süresini iki katına çıkarmak emniyet stoğunu iki katına değil, yaklaşık 1,41 katına çıkarır. Örnekte tedarik süresi 7 günden 14 güne çıkınca emniyet stoğu (%90'da) 40,64'ten 57,47 adede çıkar; zorunlu parça olan tedarik süresi talebi ise 280'den 560 adede, tam iki katına. Uzun tedarik süresinin asıl maliyeti emniyet stoğunda değil, oradadır.
Yüzde 90'dan yüzde 99'a çıkmak z katsayısını 1,28'den 2,33'e taşır; emniyet stoğu neredeyse iki katına çıkar. Bu fark depoda duran paradır ve depoda duran para başka bir şey yapamaz.
Doğru hizmet seviyesi malın ne olduğuna bağlıdır. Bir gün gecikince müşterinin başka yere gittiği bir üründe yüksek tutmak akıllıcadır; kolay ikame edilen, yavaş dönen veya raf ömrü kısa bir üründe aynı seviyeyi tutturmaya çalışmak pahalı bir alışkanlıktır. Hesaplayıcıdaki "Hizmet seviyesi ne kadara mal oluyor?" tablosu üç seviyeyi kendi rakamlarınızla yan yana koyar ki kararı sayıya bakarak verin.
Emniyet stoğu ortalama stoğa doğrudan eklenir. Tampon büyüdükçe stok devir hızı düşer ve stokta kalma süresi uzar. Stoğa bağlanan para kısa vadeli ödeme gücünde de görünür: likidite oranlarında stok cari orana girer, asit-test oranına girmez.
Tedarik süresi burada sabit kabul edilir; yalnız talep dalgalanması hesaba girer. Tedarikçiniz bazen 5, bazen 15 günde getiriyorsa gerçek risk hesaplanandan yüksektir; tedarik süresi olarak gördüğünüz en uzun süreyi girmek kaba ama güvenli bir yoldur.
Araç ayrıca ekonomik sipariş miktarını (EOQ) bulmaz, mevsimsellik ve kampanya etkisini görmez, minimum sipariş miktarı ve koli katı gibi tedarikçi kısıtlarını bilmez. Parti büyüklüğünü siz girersiniz; araç yalnız o partiyle ortalama stoğun ve yıllık sipariş sayısının ne olacağını gösterir. Konunun tamamını yeniden sipariş noktası yazımızda anlattık.
Yeniden sipariş noktası = (günlük ortalama talep × tedarik süresi) + emniyet stoğu. Günde 40 adet satan ve tedarikçisinden malı 7 günde alan bir işletme, siparişi verdiği andan malın geldiği ana kadar 280 adet tüketir. Emniyet stoğu 53 adet ise sipariş noktası 333 adettir: eldeki stok 333'e düştüğünde yeni sipariş açılır. Bu sayı sipariş miktarı değildir; ne zaman sipariş verileceğini söyler, ne kadar sipariş verileceğini değil.
İki yol vardır. Birincisi tecrübeyle bir sayı koymaktır — çoğu işletme böyle yapar ve genellikle ya çok yüksek ya çok düşük tutar. İkincisi talebin ne kadar dalgalandığını ölçmektir: emniyet stoğu = z × günlük talebin standart sapması × √tedarik süresi. Buradaki z, kabul ettiğiniz hizmet seviyesinin karşılığıdır. Talep hiç dalgalanmıyorsa emniyet stoğu sıfır olabilir; dalgalandıkça tampon büyür. Bu araç iki yolu da sunar.
Tedarik süresi boyunca stoğun yetme olasılığının yüzde 95 olması demektir; yani yirmi tedarik döngüsünün ortalama birinde mal bitmesini göze alıyorsunuz. Karşılığı olan z katsayısı standart normal dağılımdan gelir: %90 için 1,28, %95 için 1,65, %99 için 2,33. Yüzde 99'a çıkmak stoğu neredeyse iki katına yaklaştırır — hizmet seviyesi ücretsiz değildir, farkı depoda para olarak ödersiniz.
Pratikte evet: stok programlarındaki kritik seviye alanı, doldurulması gereken sayı olarak yeniden sipariş noktasını bekler. Çoğu işletme oraya yuvarlak bir sayı yazar; oysa o sayının içinde tedarik süresi de, talep dalgalanması da vardır. Bu araçta çıkan sonucu tek tıkla stok defterinize kritik seviye olarak taşıyabilirsiniz.
Bu araç tedarik süresini sabit kabul eder ve yalnız talep dalgalanmasını hesaba katar. Tedarik süresi de oynuyorsa iki pratik yol vardır: tedarik süresi olarak ortalamayı değil gördüğünüz en uzun süreyi girmek, ya da hizmet seviyesini bir kademe yukarı çekmek. İkisi de kaba çözümdür; asıl çözüm tedarikçiyle süreyi öngörülebilir hâle getirmektir, çünkü stok büyütmek gecikmeyi ortadan kaldırmaz, yalnız pahalıya saklar.
Sipariş noktası ürün kartında dursun, stok o seviyeye indiğinde uyarı kendiliğinden düşsün. Kendi ürün listenizle demo ortamında görelim.